اثرات محافظتی کروسین و پنتوکسی‌فیلین، به‌صورت جداگانه و ترکیبی، بر کاهش آسیب کبدی ناشی از آکریل‌آمید در موش‌های NMRI

آکریل‌آمید (ACR) به عنوان یک محصول جانبی در طی فرآوری با دمای بالای مواد غذایی غنی از کربوهیدرات و کم‌پروتئین تشکیل می‌شود و یک آلاینده غذایی شایع محسوب می‌گردد. با توجه به مواجهه روزانه و گسترده انسان با این ماده، پتانسیل سمیت کبدی آن به یک نگرانی فزاینده تبدیل شده است. از این رو، مطالعه حاضر با هدف ارزیابی اثرات محافظتی کروسین و پنتوکسی‌فیلین (PTX) – که به صورت جداگانه یا ترکیبی تجویز شدند – در برابر سمیت کبدی ناشی از ACR در یک مدل حیوانی انجام شد. سی سر موش نر نژاد NMRI به طور تصادفی به پنج گروه (۶=n) تقسیم شدند: گروه نرمال، ACR، ACR + کروسین، ACR + PTX و ACR + کروسین + PTX. کروسین (۵۰ میلی‌گرم/کیلوگرم) و PTX (۵۰ میلی‌گرم/کیلوگرم) به مدت ۲ هفته به صورت خوراکی تجویز شدند. سمیت کبدی با یک تزریق واحد داخل صفاقی ACR (۱۰ میکروگرم/کیلوگرم) القا شد و حیوانات ۲۴ ساعت بعد معدوم (یوتانایز) شدند. نمونه‌های سرمی برای ارزیابی عملکرد کبد، استرس اکسیداتیو، دفاع آنتی‌اکسیدانی و نشانگرهای التهابی جمع‌آوری گردید و بافت‌های کبدی تحت آنالیزهای هیستوپاتولوژیک و مولکولی قرار گرفتند. کروسین به طور معنی‌داری سطح IL-6 را کاهش (حدود ۱۹٪) و فعالیت CAT را افزایش (حدود ۱۴٪) داد، در حالی که PTX سطح TNF-α را کاهش و سطح GSH را افزایش (حدود ۳۱.۷٪) داد. در مقابل، درمان ترکیبی کروسین و PTX اثرات محافظتی بارزتری اعمال کرد؛ به طوری که سطوح ALT و AST را به طور معنی‌داری کاهش داد، میزان TNF-α (حدود ۳۱.۲۵٪) و IL-6 (حدود ۲۰.۷٪) را پایین آورد و با کاهش MDA (حدود ۱۹.۷۵٪) و TOS (حدود ۱۷.۵٪) و افزایش چشمگیر TAC (حدود ۶۳.۲٪)، استرس اکسیداتیو را تعدیل کرد. این ترکیب همچنین فعالیت CAT (حدود ۲۵٪) و سطح GSH (حدود ۴۴.۴٪) را افزایش داد، هرچند فعالیت SOD بدون تغییر باقی ماند. در سطح بیان ژن، هیچ‌یک از مداخلات، بیان Nrf2 یا FOXO3a را به طور کامل بازیابی نکردند؛ با این حال، PTX بیان FOXO3a را به‌طور معنی‌داری افزایش داد و منجر به افزایشی حدوداً ۲۶ برابری نسبت به گروه ACR شد؛ هرچند سطوح آن همچنان به‌طور قابل‌توجهی پایین‌تر از گروه نرمال باقی ماند. ارزیابی هیستوپاتولوژیک نشان‌دهنده کاهش آسیب کبدی در گروه تحت درمان بود. در مجموع، این یافته‌ها حاکی از آن است که اگرچه کروسین و PTX به‌تنهایی محافظت محدودی ایجاد می‌کنند، اما تجویز همزمان آن‌ها اثر هم‌افزایی (سینرژیک) و قابل‌توجهی در محافظت از کبد در برابر سمیت ناشی از ACR اعمال می‌کند.

Acrylamide (ACR) is formed as a byproduct during high-temperature processing of carbohydrate-rich, low-protein foods and represents a widespread dietary contaminant. Given the extensive daily human exposure, its hepatotoxic potential is a growing concern. Therefore, this study aimed to evaluate the protective effects of crocin and pentoxifylline (PTX), administered individually or in combination, against ACR-induced hepatotoxicity in an animal model. Thirty male NMRI mice were randomly assigned to five groups (n = 6): normal, ACR, ACR + crocin, ACR + PTX, and ACR + crocin + PTX. Crocin (50 mg/kg) and PTX (50 mg/kg) were administered orally for 2 weeks. Hepatotoxicity was induced by a single intraperitoneal injection of ACR (10 μg/kg), and animals were euthanized 24 h later. Serum samples were collected for the assessment of liver function, oxidative stress, antioxidant defense, and inflammatory markers, while liver tissues were subjected to histopathological and molecular analyses. Crocin significantly reduced IL-6 (~19%) and increased CAT activity (~14%), whereas PTX decreased TNF-α levels and elevated GSH (~31.7%). In contrast, the combined crocin + PTX treatment exerted more pronounced protective effects, significantly reducing ALT and AST levels, lowering TNF-α (~31.25%) and IL-6 (~20.7%), and attenuating oxidative stress through reductions in MDA (~19.75%) and TOS (~17.5%), accompanied by a marked increase in TAC (~63.2%). This combination also enhanced CAT activity (~25%) and GSH levels (~44.4%), although SOD activity remained unchanged. At the gene expression level, none of the interventions fully restored Nrf2 or FOXO3a expression; however, PTX significantly upregulated FOXO3a expression, resulting in a ~26-fold increase compared to the ACR group, although levels remained markedly lower than those of the normal group. Histopathological evaluation revealed reduced hepatic damage in the treatment groups. Overall, these findings suggest that while crocin and PTX individually confer limited protection, their combined administration exerts a significant synergistic hepatoprotective effect against ACR-induced toxicity.