نانوذرات طلای عامل‌دار شده با اسید لوریک (مشتق‌شده از *Crocus sativus* L.)، موجب القای فروپتوز در سلول‌های HeLa و معکوس‌سازی قطبش ماکروفاژهای M2 از طریق مسیر PGE2 می‌شوند…

سرطان دهانه رحم، که به عنوان چهارمین بدخیمی شایع در میان زنان در سراسر جهان شناخته می‌شود، ارتباط پیچیده‌ای با اختلال در عملکرد ژن‌ها و مسیرهای پیام‌رسانی مختلف دارد؛ در حالی که درمان‌های رایج اغلب با عوارض جانبی نامطلوب و بروز مقاومت دارویی همراه هستند. هدف این مطالعه، تبیین مکانیسم‌های مولکولیِ اثرات گیاه *Crocus sativus* L. (زعفران) علیه سرطان دهانه رحم و همچنین رفع چالش‌های مربوط به فراهمی زیستی ترکیبات فعال آن از طریق توسعه یک سامانه نانو-رسانش مبتنی بر اسید لوریک بود. با بهره‌گیری از رویکرد فارماکولوژی شبکه‌ای، ۲۳ ترکیب فعال و ۸۱۹ هدف احتمالی برای *Crocus sativus* L. شناسایی شدند که در این میان، PTGS2 به عنوان هدف اصلی مشخص گردید. برهم‌کنش میان اسید لوریک و PTGS2 از طریق تحلیل‌های داکینگ مولکولی و تشدید پلاسمون سطحی (SPR) تأیید شد. علاوه بر این، نانوذرات طلای اصلاح‌شده با اسید لوریک (Au@LA) سنتز و مشخصه‌یابی شدند؛ نتایج نشان داد که این نانوذرات موجب مهار انتخابی تکثیر سلول‌های HeLa و القای آپوپتوز می‌شوند و هم‌زمان بیان ژن‌های SLC7A11 و GPX4 را کاهش داده و نشانگرهای استرس اکسیداتیو را تعدیل می‌کنند. در ماکروفاژها، Au@LA قطبیت M2 را به سمت فنوتیپ پیش‌التهابی M1 تغییر داد و همچنین تعدیل محور پیام‌رسانی PGE2/EP2/cAMP-PKA را نشان داد. در مجموع، یافته‌های ما حاکی از آن است که Au@LA از طریق القای فروپتوز در سلول‌های HeLa و بازبرنامه‌ریزی قطبیت ماکروفاژها، دارای خواص دوگانه‌ای علیه سرطان دهانه رحم است و به عنوان گزینه‌ای امیدوارکننده در حوزه نانوداروهای مبتنی بر محصولات طبیعی برای درمان این سرطان مطرح می‌شود.

Cervical cancer, recognized as the fourth most prevalent malignancy among women globally, is intricately linked to the dysregulation of various genes and signaling pathways, with conventional treatments often resulting in adverse side effects and the emergence of drug resistance. This study aimed to elucidate the molecular mechanisms underlying the effects of Crocus sativus L. (saffron) against cervical cancer and to address the bioavailability challenges of its active components by developing a lauric acid-based nano-delivery system. Employing network pharmacology, we identified 23 active components and 819 potential targets of Crocus sativus L., with PTGS2 emerging as a principal target. The interaction between lauric acid and PTGS2 was validated through molecular docking and surface plasmon resonance analyses. Furthermore, lauric acid-modified gold nanoparticles (Au@LA) were synthesized and characterized, revealing selective inhibition of HeLa cell proliferation and induction of apoptosis while down regulating SLC7A11 and GPX4, and modulating oxidative stress markers. In macrophages, Au@LA shifted M2 polarization towards a pro-inflammatory M1 phenotype, while also demonstrating modulation of the PGE2/EP2/cAMP-PKA signaling axis. Collectively, our findings suggest that Au@LA possesses dual anti-cervical cancer properties through the induction of ferroptosis in HeLa cells and the reprogramming of macrophage polarization, positioning it as a promising candidate for natural product-based nanomedicine in cervical cancer therapy.