تأثیر کودهای آلی و وزن بنه مادری بر عملکرد، غلظت آپوکاروتنوئید و تجمع آلاینده‌های فلزی در زعفران (Crocus sativus L.)

تأثیر دو عامل تعیین‌کننده کیفیت و کمیت عملکرد زعفران، یعنی کودهای آلی، شامل ۱) اسید هیومیک (Humax®)، ۲) امولسیون آلی-معدنی (Omic®)، ۳) کود گاوی و ۴) شاهد بدون کود، و وزن بنه مادری (با استفاده از بنه‌های ۰.۱ تا ۴ گرم، ۴.۱ تا ۸ گرم و ۸.۱ تا ۱۲ گرم) با اندازه‌گیری صفات مرتبط با عملکرد زعفران در ۲ سال بررسی شد. در سال اول، کاربرد کودهای آلی تأثیر معنی‌داری بر اکثر صفات مورد مطالعه نداشت. در سال دوم، بیشترین میزان افزایش عملکرد وزن خشک کلاله، با ۵۵.۵ میلی‌گرم در روز، برای تیمار کود گاوی ثبت شد. در هر دو سال، عملکرد خامه-کلاله در تیمارهای دارای بنه‌های مادری بزرگ در مقایسه با بنه‌های مادری کوچک به طور قابل توجهی بالاتر بود، با تفاوت‌های زیاد به ویژه در سال اول، که نشان می‌دهد مزیت کاشت بنه‌های مادری سنگین‌تر به مرحله چرخه تولید مربوط می‌شود. مطابق با INSO (سازمان ملی استاندارد ایران)، غلظت کروسین و پیکروکروسین در همه تیمارها به ترتیب در محدوده زعفران درجه یک و دو بود. غلظت آلاینده‌های فلزی اصلی (آرسنیک، سرب و جیوه) در همه تیمارها بسیار پایین‌تر از حد مجاز بود، که نشان می‌دهد هیچ یک از کودهای آلی آزمایش شده باعث آلودگی زعفران نشده‌اند.

The effects of two factors that determine the quality and quantity of saffron yields, i.e. organic fertilisers, including i) humic acid (Humax®), ii) organic-mineral emulsion (Omic®), iii) cow manure, and iv) unfertilized control, and mother-corm weight (using corms of 0.1–4 g, 4.1–8 g and 8.1–12 g) were investigated by measuring yield-related traits of saffron in 2 years. In the first year, the application of organic fertilisers had no significant effect on most of the studied traits. In the second year, the highest rate of increase in the stigma-style dry weight yields, with 55.5 mg day−1, was recorded for the cow manure treatment. In both years, the style-stigma yield was significantly higher in the treatments with large mother-corms compared with small mother-corms, with large differences especially in the first year, indicating that the benefit of planting heavier mother-corm was related to the stage of the production cycle. In accordance with INSO (Iran National Standard Organisation), the concentrations of crocin and picrocrocin in all treatments were within the range of Grade I and II saffron, respectively. The concentrations of the major metal contaminants (arsenic, lead and mercury) were much lower than the permissible limits in all treatments, indicating that none of the tested organic fertilisers caused pollution of the saffron.