بهینه سازی سطوح کود دامی و وزن پیاز در زراعت زعفران (.L sativus Crocus ) با استفاده از طرح مرکب مرکزی

در این پژوهش، تأثیرات کود گاوی و وزن غده بر عملکرد گل، عملکرد کلاله، وزن خامه و معیارهای کیفی زعفران با استفاده از طرح مرکب مرکزی بررسی شد. این آزمایش با ۱۳ تیمار و دو تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد در طول فصل رشد ۲۰۱۵-۲۰۱۶ و ۲۰۱۶-۲۰۱۷ انجام شد. تیمارها بر اساس سطوح پایین و بالا از کود گاوی (به ترتیب ۰ و ۴۰ تن در هکتار) و وزن غده (به ترتیب ۷ و ۲۰ گرم) تخصیص داده شدند. تعداد گل، وزن تازه گل، وزن خشک کلاله، وزن خشک خامه، عملکرد کلاله و محتویات کرویسین (عامل رنگ‌دهنده)، پیکروکروسین (طعم تلخ ویژه) و سافرنال (عامل اصلی بوی زعفران) به عنوان متغیرهای وابسته محاسبه شد و تغییرات این متغیرها با استفاده از مدل رگرسیون ارزیابی گردید.کیفیت مدل برازش شده با استفاده از ضریب تعیین (R²) ارزیابی شد. نتایج نشان داد اثر مؤلفه خطی در تمام ویژگی‌های مورد بررسی معنادار بود (p≤0.01). اثر مؤلفه مربعی در تمام معیارهای مورد بررسی به جز محتوای کروکین معنادار بود (p≤0.01). اثر تعامل کامل مربعی در هیچ‌یک از این صفات معنادار نبود. محدوده R² از 79.28 تا 94.30 محاسبه شد. بالاترین مقادیر شبیه‌سازی شده و مشاهده‌شده تعداد گل (به ترتیب 93 و 81.36 گل در متر مربع) و عملکرد پرچم (به ترتیب 0.523 و 0.46 گرم در متر مربع) در 40 تن کود حیوانی در هر هکتار و 13.5 تن غده در هر هکتار مشاهده شد.

In this work, effects of cow manure and corm weight on flower yield, stigma yield, style weight and qualitative criteria of saffron using central composite design was done. This experiment was conducted with 13 treatments and two replications at the Research Field of Ferdowsi University of Mashhad during the growing season of 2015-2016 and 2016-2017. The treatments were allocated based on low and high levels of cow manure (0 and 40 t.ha-1, respectively) and corm weight (7 and 20 t.ha-1, respectively). Flower number, fresh weight of flower, dry weight of stigma, dry weight of style, stigma yield and crocin (coloring agent), picrocrocin (a specific bitter taste) and safranal (the main cause of odor) contents were calculated as dependent variables and changes of these variables were evaluated by a regression model. The quality of the fitted model was judged using the determination coefficient (R2). The results showed that the effect of linear component was significant (p≤0.01) on all studied characteristics. Effect of square component was significant (p≤0.01) on all studied criteria except for crocin content. Interaction effect of full quadratic was not significant on none of these traits. The range of R2 was calculated from 79.28 to 94.30. The highest simulated and observed values of flower number (93 and 81.36 flowers.m-2, respectively) and stigma yield (0.523 and 0.46 g.m-2, respectively) observed in 40 t cow manure per ha and 13.5 t corms per ha.