اثرات مصرف کوتاه‌مدت زعفران (Crocus sativus L.) بر فعالیت‌های آنزیم‌های متابولیزه‌کننده xenobiotic در افراد سالم

زعفران (Crocus sativus L.)، گیاهی چندساله که عمدتاً در اطراف مدیترانه و ایران پرورش داده می‌شود، خواص دارویی متعددی از جمله ضد التهابی، ضد افسردگی و پیشگیری از سرطان دارد. عصاره‌های آبی گیاهی ممکن است بر فعالیت آنزیم‌های فاز I و II که در متابولیسم داروهای خارجی نقش دارند تأثیر بگذارند. مطالعه حاضر با هدف تعیین این انجام شد که آیا دم‌کرده زعفران فعالیت آنزیم‌های CYP1A2، CYP2A6، XO و NAT2 را در انسان تغییر می‌دهد یا خیر. سی و چهار داوطلب سالم به مدت شش روز دم‌کرده‌ای تهیه شده از کلاله‌های زعفران مصرف کردند. فنوتایپینگ آنزیم‌ها در بزاق و ادرار با استفاده از نسبت متابولیت‌های کافئین به شرح زیر ارزیابی شد: CYP1A2: ۱۷X/۱۳۷Χ (بزاق) و CYP1A2: (AFMU+1U+1X)/17U، CYP2A6: ۱۷U/(17U + 17X)، XO: 1U/(1U+1X) و NAT2: AFMU/(AFMU+1U+1X) (ادرار).بعد از مصرف C. sativus، شاخص CYP1A2 در بزاق تقریباً ۱۳.۷٪ کاهش یافت (قبل: 0.51 ± 0.22، بعد: 0.44 ± 0.14؛ p = 0.002) و در ادرار حدود ۶.۰٪ کاهش یافت (قبل: 3.81 ± 1.20، بعد: 3.58 ± 0.92؛ p = 0.054). شاخص CYP1A2 تنها در مردان به طور قابل توجهی کاهش یافت (بزاق، قبل: 0.65 ± 0.22، بعد: 0.51 ± 0.16؛ p = 0.0001؛ ادرار، قبل: 4.53 ± 1.19، بعد: 4.03 ± 0.87؛ p = 0.017) که نشان‌دهنده دوگانگی جنسی در مهار CYP1A2 است. مصرف C. sativus تأثیری بر شاخص‌های CYP2A6، XO یا NAT2 نداشت. مصرف کوتاه‌مدت دمنوش C. sativus بعید است که باعث تداخل قابل توجهی بین دارو و گیاه شود، به جز احتمال تداخل گیاه با سوبسترات CYP1A2 در مردان.

Crocus sativus L., a perennial plant grown mainly around the Mediterranean and Iran, has many medicinal properties including anti-inflammatory, anti-depressive and cancer preventing properties. Aqueous herbal extracts may affect the activity of Phase I and II enzymes involved in xenobiotic metabolism. The present study was designed to determine whether C. sativus infusion alters the activity of CYP1A2, CYP2A6, XO and NAT2 enzymes in humans. Thirty-four healthy volunteers consumed infusion prepared from C. sativus stigmata for six days. Enzyme phenotyping was assessed in saliva and urine using caffeine metabolite ratios as follows: CYP1A2: 17X/137Χ (saliva) and CYP1A2: (AFMU+1U+1X)/17U, CYP2A6: 17U/(17U + 17X), XO: 1U/(1U+1X) and NAT2: AFMU/(AFMU+1U+1X) (urine). Following C. sativus intake, CYP1A2 index was reduced by ∼13.7% in saliva (before: 0.51 ± 0.22, after: 0.44 ± 0.14; p = 0.002) and ∼6.0% in urine (before: 3.81 ± 1.20, after: 3.58 ± 0.92; p = 0.054). CYP1A2 index was significantly reduced only in males (saliva, before: 0.65 ± 0.22, after: 0.51 ± 0.16; p = 0.0001; urine, before: 4.53 ± 1.19, after: 4.03 ± 0.87; p = 0.017) suggesting sexual dimorphism in CYP1A2 inhibition. There was no effect of C. sativus intake on CYP2A6, XO or NAT2 indices. Short-term consumption of C. sativus infusion is unlikely to result in significant herb-drug interactions involving the enzymes studied, with the exception of potential herb-CYP1A2 substrate interaction in males.