بررسی اثر کود دامی و زئولیت بر عملکرد و بهره‌وری آب زعفران (Crocus sativus L.) تحت شرایط کم آبیاری

با توجه به کمبود منابع آبی در کشور کشت گیاهان استراتژیک با نیاز آبی کم و ارزش اقتصادی بالا مانند زعفران مورد توجه است. لذا هدف اصلی از انجام این پژوهش تعیین بهره‌وری آب زعفران در سطوح مختلف کود دامی و زئولیت تحت شرایط کم آبیاری بود. به منظور بررسی بهره‌وری آب زعفران (Crocus sativus L.) در سطوح مختلف کود دامی و زئولیت تحت شرایط کم آبیاری، آزمایشی در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، به صورت کرت‌های دوپارخرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل آبیاری در سه سطح (۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ درصد نیاز آبی) به عنوان عامل اصلی، مصرف کود دامی در سه سطح (۹، ۱۸ و ۲۷ تن در هکتار) به عنوان عامل فرعی و زئولیت در سه سطح (صفر، ۳ و ۶ تن در هکتار) به عنوان عامل فرعی فرعی بودند. میزان صفات (تعداد کل، وزن تر کل، وزن خشک کلاله، وزن کل بنه در هر کرت) اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد بیشترین میزان صفات در تیمارهای آبیاری ۱۰۰ درصد نیاز آبی، ۲۷ تن در هکتار کود دامی و ۶ تن در هکتار زئولیت به ترتیب (۳۱۷/۶۰، ۱۶۳/۳۶، ۱/۵، ۶۰/۵ گرم در مترمربع) و کمترین میزان این صفات در تیمار ۵۰ درصد نیاز آبی و ۹ تن در هکتار کود دامی و بدون زئولیت به ترتیب (۳۱۱/۳۳، ۱۴۵/۵۶، ۱/۲، ۵۱/۵ گرم در مترمربع) حاصل شد. با بررسی نتایج حاصله می توان بیان نمود جهت دستیابی به بالاترین عملکرد اقتصادی و بهترین نتیجه اعمال تیمارهای آبیاری ۱۰۰ درصد به همراه ۲۷ تن کود دامی و ۶ تن زئولیت در مزرعه نقش به سزایی دارد.

Introduction: Due to the water resources shortage in the country, cultivating strategic plants with low water requirement and high economic value such as saffron is of interest. Therefore, the main objective of this research was to determine the water productivity of saffron at different levels of animal manure and zeolite under deficit irrigation conditions. Materials and Methods: In order to investigate the water productivity of saffron at different levels of animal manure and zeolite under deficit irrigation conditions, an experiment was conducted in the 2022-2023 crop year at the research farm of the Faculty of Agriculture, Ferdowsi University of Mashhad, as split-split plots based on a randomized complete block design with three replications. The treatments included irrigation at three levels (50, 75 and 100% of water requirement) as the main factor, animal manure consumption at three levels (9, 18 and 27 tons per ha) as a sub-factor, and zeolite consumption at three levels (0, 3 and 6 tons per ha) as a sub-sub-factor. The measured traits included (total number, total fresh weight, total dry weight of stigma, total corm weight per plot). Results: The results showed that the highest values of the traits were obtained in the treatments of 100% irrigation, 27 tons per ha of animal manure and 6 tons per ha of zeolite (317.60, 163.36, 1.5, 60.5 g/m2, respectively) and the lowest values of these traits were obtained in the treatment of 50% water requirement and 9 tons per ha of manure and without zeolite (311.33, 145.56, 1.2, 51.5 g/m2, respectively). Conclusion: By examining the obtained results, it can be stated that in order to achieve the highest economic yield and the best result, applying irrigation treatments of 100% along with 27 tons of manure and 6 tons of zeolite in the field plays a significant role.