اثر منطقه منشأ بنه زعفران بر صفات زراعی-ریخت‌شناسی و ترکیبات زیست‌فعال آن

یک مطالعه میدانی سه ساله برای بررسی تغییرات عملکرد زراعی، محتوای آپو-کاروتنوئیدها، ترکیبات زیست فعال و فعالیت آنتی‌اکسیدانی پیازچه‌های زعفران منشا گرفته از نه منطقه مختلف ایران انجام شد. تفاوت‌های قابل توجهی در ویژگی‌های مرتبط با گل، خصوصیات پیازچه، محتوای پیکروکروسین و سافرنال، محتوای کل فنولیک (TPC)، محتوای کل فلاونوئید (TFC) و فعالیت رادیکال‌زدایی بین پیازچه‌های زعفران با منشاء مختلف مشاهده شد. بیشترین تفاوت‌ها در ویژگی‌های مرتبط با گل و خصوصیات پیازچه مشاهده گردید. طبقه‌بندی سلسله‌مراتبی پیازچه‌های زعفران با منشاء مختلف منجر به سه گروه اصلی شد. یکی از این سه گروه (منشاء: فردوس، سرایان و بجستان) دارای پتانسیل بالای عملکرد زیرزمینی و رویشی بود و همچنین نسبت به گروه‌های دیگر، مقادیر پیکروکروسین و TFC به‌طور قابل توجهی بیشتری تولید می‌کرد.برعکس، گروهی که شامل غده‌های زعفران از زرند، تربت، نطنز و استهبان بود، با پایین‌ترین عملکرد زراعی، محتوای فلاونوئید کل (TFC) و همچنین پایین‌ترین فعالیت آنتی‌اکسیدانی مشخص شدند. گروه سوم، که از غده‌های زعفران گناباد و قائن تشکیل شده بود، سطوح متوسطی از خصوصیات مربوط به کشاورزی و بالاترین محتوای ترکیبات فنلی کل (TPC) و توانایی آنتی‌اکسیدانی را نشان داد. این نتایج با تحلیل مولفه‌های اصلی (PCA) بیشتر بررسی و تأیید شدند. تحلیل PCA روابط مثبت بین خصوصیات غده‌ها از یک سو و تعداد گل و عملکرد پُوستک‌ها از سوی دیگر را نشان داد. هیچ رابطه‌ای بین خصوصیات زراعی و ویژگی‌های کیفی مشاهده نشد. علاوه بر این، نتایج نشان داد که رابطه مثبتی بین محتوای کل فلاونوئید و ظرفیت آنتی‌اکسیدانی زعفران وجود دارد. این نتایج می‌توانند برای بهبود عملکرد و کیفیت و همچنین در برنامه‌های انتخاب مناسب‌ترین غده‌ها برای مکان‌های خاص تولید مورد استفاده قرار بگیرند.

A three-year field study was conducted to examine the variation in agronomic performance, apo-carotenoids content, bioactive compounds and antioxidant activity of saffron corms originating from nine different regions of Iran. Significant differences were observed in flower-related traits, corm characteristics, picrocrocin and safranal contents, total phenolic content (TPC), total flavonoid content (TFC) and radical-scavenging activity between saffron corms of different provenance. The largest differences were observed for the flower-related traits and corm properties. Hierarchical classification of the saffron corms of different provenance resulted in three main groups. One of the three groups (provenance: Ferdows, Sarayan, and Bajestan) had high underground and above ground yield potential and also produced significantly higher picrocrocin and TFC in comparison to the other groups. In contrary the group comprising corms from Zarand, Torbat, Natanz, and Estahban were characterized by the lowest agronomic performance, TFC as well as lowest antioxidant activity. The third group, consisting of corms from Gonabad and Qaen, represented medium levels of agronomic-related traits, and the highest TPC and antioxidant ability. These results were further explored and confirmed by principal component analysis (PCA). PCA revealed positive relationships between corm properties on the one hand and flower number and stigma yield on the other hand. No relation between agronomic related traits and quality features was observed. Furthermore, the results indicated a positive relationship between total flavonoid content and antioxidant capacity of saffron. These results can be used for the improvement of the yield and quality as well as in programs for selection of the most suitable corms for particular production locations.