كاربرد ردپاي اكولوژيک چند كاركردي در تحليل پايداري توليد زعفران در خراسان جنوبی

ردپای اکولوژیکی (EF) یک شاخص قوی در تحلیل پایداری است که امروزه در جوامع علمی مورد استفاده قرار می‌گیرد. شاخص ردپا، فضای مورد نیاز برای حمایت از یک فعالیت را بر اساس میانگین مساحت لازم برای تأمین منابع و جذب پسماند بر حسب هکتار جهانی (Gha) تعیین می‌کند. در این مطالعه، پایداری تولید زعفران در استان خراسان جنوبی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تولید زعفران در کشور مورد بررسی قرار گرفت، به دلیل افزایش قابل توجه تولید زعفران در سال‌های اخیر. داده‌های این پژوهش از طریق پرسشنامه و مصاحبه با ۳۹۶ کشاورز در سال ۲۰۱۷ جمع‌آوری شد. بر اساس عملکرد متفاوت و مصرف ورودی‌ها در سال‌های مختلف، بررسی پایداری برای سال‌های اول تا ششم انجام شد.برای این منظور، مقدار زمین‌های زیست‌تولیدکننده مورد نیاز مستقیم برای تولید زعفران به‌عنوان شاخص اثر اکولوژیکی مستقیم و مقدار زمین‌های زیست‌تولیدکننده مورد نیاز برای جذب ضایعات تولید شده توسط فرایند تولید به‌عنوان اثر اکولوژیکی غیرمستقیم در نظر گرفته شد. نتایج این مطالعه نشان داد که اثر اکولوژیکی غیرمستقیم متوسط زعفران ۲.۰۲ هکتار جهانی (Gha) بود که ۰.۰۷ آن مربوط به مزرعه و ۰.۱۳ هکتار جهانی مربوط به انتشارهای خارج از مزرعه بود. بالاترین اثر اکولوژیکی به سال اول تولید اختصاص داشت. اثر اکولوژیکی چندمنظوره نشان داد که زمین اثر اکولوژیکی ۰.۰۱ هکتار جهانی، درآمد اثر اکولوژیکی ۰.۶۳ هکتار جهانی و محصول اثر اکولوژیکی ۰.۰۰۳ هکتار جهانی بود. به‌طور کلی به نظر می‌رسد تولید زعفران نسبت به سایر محصولات کشاورزی، کشاورزی نسبتاً پایداری باشد.

The ecological footprint (EF) is a strong indicator of sustainability analysis that is used today in scientific communities. The footprint index determines the space required to support an activity by the average area needed to provide resources and absorb waste in term of global hectare (Gha). In this study, the sustainability of saffron production in the southern Khorasan province as one of the most important saffron production centers in the country was investigated due to the significant increase in saffron production in recent years. The data for this research was collected through questionnaires and interviews with 396 farmers in 2017. According to the different yield and consumption of inputs in different years, sustainability investigation was carried out for the first to sixth years. For this purpose, the amount of bio productive land directly required for production of saffron was considered as an indicator of the direct ecological footprint and amount of bio productive land needed to absorb the waste generated by the production process as indirect ecological footprint. The results of this study showed that the average indirect EF of saffron was 2.02 global hectare (Gha), 0.07 of which was related to farm and 0.13 Gha was related to off farm emissions. The highest EF was allocated to the first year of production. The multi-functional ecological footprint showed that the EF land was 0.01 Gha, EF revenue 0.63 Gha and EF yield was 0.003 Gha. Generally it seems that saffron production is relatively sustainable farming compared to other agricultural crops.