زعفران (Crocus sativus L.): یک ماده شیمیایی گیاهی چند منظوره با پتانسیل درمانی برای اختلال طیف اوتیسم – مروری بر فارماکولوژیک …

ارتباط طب سنتی با زعفران
زعفران (Crocus sativus L.) سابقه طولانی در استفاده در طب سنتی در سراسر ایران/خاورمیانه، هند و منطقه مدیترانه دارد. به طور سنتی، به دلیل پتانسیل آن در تنظیم خلق و خو، پشتیبانی از شناخت و بهبود خواب مورد توجه بوده است. این مقاله به بررسی کاربردها و مکانیسم‌های بالقوه زعفران در اختلال طیف اوتیسم (ASD) و بیماری‌های مرتبط با آن (مانند اضطراب، اختلالات خواب و اختلالات شناختی) از دیدگاه طب سنتی می‌پردازد. این مقاله شواهد دارویی حاصل از ترکیبات اصلی زعفران – کروسین، کروستین، پیکروکروسین و سافرانال – را با تأکید بر همگرایی دانش دارویی سنتی با شواهد علمی مدرن، ادغام می‌کند.
هدف از مطالعه
این بررسی با هدف ارزیابی سیستماتیک پتانسیل درمانی زعفران (Crocus sativus L.) و ترکیبات زیست فعال آن (کروسین، کروستین، پیکروکروسین، سافرانال) در اختلال طیف اوتیسم، بیماری‌های همراه آن و بیماری‌های عصبی مرتبط انجام شده است. هدف، ترکیب شواهد موجود در مورد مکانیسم‌های عملکرد زعفران و چشم‌اندازهای کاربردی آن برای مدیریت ASD است.
مواد و روش‌ها
جستجوی جامعی در پایگاه‌های داده PubMed، Web of Science و Science Direct تا ماه مه 2025 انجام شد. عبارات جستجو شامل ترکیبی از کلمات کلیدی مانند “زعفران”، “کروستین”، “اوتیسم”، “اضطراب”، “افسردگی”، “بیماری آلزایمر” و “پارکینسون” بود تا مطالعات پیش‌بالینی و بالینی مرتبط در مورد اثرات محافظت عصبی و کاربردهای درمانی زعفران شناسایی شود.
نتایج
زعفران با تعدیل چندین مسیر کلیدی درگیر در ASD و تخریب عصبی، از جمله مهار مسیرهای سیگنالینگ التهابی عصبی مانند NF-κB/NLRP3، فعال‌سازی پاسخ‌های آنتی‌اکسیدانی از طریق مسیر Nrf2/ARE و بازیابی تعادل بین انتقال عصبی GABAergic و glutamatergic، اثرات محافظت عصبی پلیوتروپیک را نشان می‌دهد. این مکانیسم‌ها از پتانسیل زعفران برای برقراری مجدد هموستاز عصبی-رشدی و کاهش علائم اصلی ASD، همراه با بیماری‌های همراه مانند اضطراب و اختلالات شناختی، پشتیبانی می‌کنند.
نتیجه‌گیری
زعفران یک عامل طبیعی چند هدفه امیدوارکننده با پتانسیل ترجمه قابل توجه برای ASD و اختلالات مرتبط است. توانایی آن در تعدیل مسیرهای التهابی عصبی، اکسیداتیو و انتقال عصبی، پتانسیل آن را به عنوان یک درمان کمکی یا جایگزین برجسته می‌کند. تحقیقات آینده باید بر روشن کردن مکانیسم‌های دقیق، انجام اعتبارسنجی‌های بالینی دقیق و بهینه‌سازی فرمولاسیون‌ها برای تسهیل ادغام مبتنی بر شواهد زعفران در استراتژی‌های درمانی ASD تمرکز کنند.

Ethnopharmacological relevance
Saffron (Crocus sativus L.) has a long history of use in traditional medicine practices across Persia/the Middle East, India, and the Mediterranean region. Traditionally, it has been regarded for its potential to regulate mood, support cognition, and promote sleep. This paper explores saffron’s potential applications and mechanisms of action in autism spectrum disorder (ASD) and related comorbidities (such as anxiety, sleep disorders, and cognitive impairments) from an ethnopharmacological perspective. It integrates pharmacological evidence from saffron’s primary constituents—crocins, crocetin, picrocrocin, and safranal—emphasizing the convergence of traditional medicinal knowledge with modern scientific evidence.
Aim of the study
This review aims to systematically evaluate the therapeutic potential of saffron (Crocus sativus L.) and its bioactive constituents (crocins, crocetin, picrocrocin, safranal) in ASD, its comorbid conditions, and related neurodegenerative diseases. The goal is to synthesize current evidence on saffron’s mechanisms of action and translational prospects for ASD management.
Materials and methods
A comprehensive literature search was conducted across PubMed, Web of Science and Science Direct databases up to May 2025. Search terms included combinations of keywords such as “saffron,” “crocetin,” “autism,” “anxiety,” “depression,” “Alzheimer’s disease,” and “Parkinson’s,” to identify relevant preclinical and clinical studies on saffron’s neuroprotective effects and therapeutic applications.
Results
Saffron exhibits pleiotropic neuroprotective effects by modulating multiple key pathways involved in ASD and neurodegeneration, including inhibition of neuroinflammatory signaling pathways such as NF-κB/NLRP3, activation of antioxidant responses via the Nrf2/ARE pathway, and restoring balance between GABAergic and glutamatergic neurotransmission. These mechanisms support saffron’s potential to reestablish neurodevelopmental homeostasis and alleviate core ASD symptoms, along with associated comorbidities such as anxiety and cognitive impairments.
Conclusion
Saffron is a promising natural multi-target agent with significant translational potential for ASD and related disorders. Its ability to modulate neuroinflammatory, oxidative, and neurotransmission pathways underscores its potential as an adjunctive or alternative therapy. Future research should focus on elucidating precise mechanisms, conducting rigorous clinical validations, and optimizing formulations to facilitate evidence-based integration of saffron into ASD treatment strategies.