ردیابی و مقایسه فیلوژنتیکی جدایه‌های زعفران و گوجه‌فرنگی ویروس پژمردگی لکه‌ای گوجه‌فرنگی در استان خراسان جنوبی

ویروس پژمردگی لکه‌ای گوجه‌فرنگی عضوی از جنس توسپوویروس و خانواده بونیاویریده است. TSWV طیف میزبانی گسترده‌ای دارد و یکی از مخرب‌ترین ویروس‌ها محسوب می‌شود. به‌منظور ردیابی این ویروس در استان خراسان جنوبی، در پاییز 1395، تعداد 161 نمونه زعفران و 44 نمونه گوجه‌فرنگی دارای علائم از شهرستان‌های قاین، خوسف، درمیان و فردوس جمع‌آوری شد. میزان آلودگی در گوجه‌فرنگی و زعفران به ترتیب با استفاده از آزمون DAS-ELISA 4/11 و 7/8 درصد ارزیابی شد. مایه‌زنی مکانیکی نمونه‌های مثبت الیزا روی گیاهان Nicotiana benthamiana، N. tabacum رقم سامسون و Chenopodium quinoa در شرایط گلخانه سبب بروز علائم موزاییک، ابلغی، لکه‌موضعی و بدشکلی شد. ژن نوکلئوپروتئین سه جدایه زعفران و دو جدایه گوجه‌فرنگی این ویروس تکثیر، همسانه‌سازی و تعیین توالی شد. در درخت تبارزایی ترسیم شده بر اساس توالی نوکلئوتیدی ژن پروتئین N، جدایه‌های ویروس در سه گروه قرار گرفتند. سه جدایه ایرانی مربوط به زعفران در خوشه‌های یک و سه و دو جدایه ایرانی مربوط به گوجه‌فرنگی در گروه دو قرار گرفتند. نتایج نشان داد که جدایه‌های مربوط به مناطق جغرافیایی و میزبان‌های مختلف در گروه‌های متفاوتی جداسازی شدند. بر اساس دانش ما، این تحقیق اولین گزارش از توصیف مولکولی TSWV روی گیاه زعفران در جهان است.

Tomato spotted wilt virus is a member of the genus Tospovirus, and family Bunyaviridae. TSWV has a wide range of hosts and is one of the most destructive viruses. In order to detect TSWV in South Khorasan province, a total of, 161 saffron and 44 tomato symptomatic samples were collected from Ghaen, Khosf, Darmyan and Ferdows counties, during fall 2016. Infection ratios on tomato and saffron were evaluated as 11.4 and 8.7 percent, respectively, by DAS-ELISA. Mechanical inoculation of ELISA-positive samples on Nicotiana benthamiana, N. tabacum cv Samsun and Chenopodium quinoa caused mosaic, mottle, local lesion and rogues. The nucleoprotein gene of three saffron and two tomato isolates of TSWV was amplified, cloned, and sequenced. In the Phylogenetic tree based on nucleotide sequence of N protein gene, TSWV isolates derived into three groups. Three Iranian isolates of saffron grouped into clusters one and three and two Iranian isolates of tomato were placed in group two. Results showed that isolates from different geographical and host plants were separated into different groups. According to our knowledge this is the first report on molecular characterization of TSWV on saffron in the world.