توصیف ریخت‌شناختی و مولکولی جامعه قارچ‌های میکوریز آربوسکولار ساکن ریشه‌ها و خاک زعفران تحت روش‌های مدیریت کشاورزی مختلف

کشت گیاه زعفران (Crocus sativus L.) در حال گسترش به مناطق با حاصلخیزی پایین خاک است، جایی که فرض می‌شود قارچ‌های میکوریزا برای رشد گیاهان و عملکرد اکوسیستم ضروری هستند. روش‌های کشاورزی اعمال‌شده در این شرایط باید به عملکرد و کیفیت خوب زعفران منجر شوند. هدف ما مطالعه تراکم و تنوع جمعیت قارچ‌های میکوریزایی مرتبط با زعفرانی بود که در تالویین (مراکُش) تحت روش‌های مختلف مدیریت کشاورزی (نوع کوددهی، سن و روش کشت) رشد کرده‌اند. مطالعات مورفو-آناتومیک، اسپورهای میکوریزای حوزه ریشه را شناسایی کرده و کلونیزاسیون ریشه توسط قارچ‌های میکوریزای ریزوسفیری (AMF) را ارزیابی کردند. شناسایی مولکولی AMF با ترتیب‌یابی ناحیه ژنی rDNA واحد بزرگ (LSU) انجام شد. از بین یازده گونه اسپور AMF شناسایی‌شده، گونه‌های Funneliformis و Rhizoglomus بیشترین فراوانی (>35٪) را داشتند.کشتگاه مدرن زعفران میزان بالاتری از کلنی‌زایی ریشه‌ها نشان داد (شدت میکوریزاسیون ۱۰۰٪ و فراوانی ۵۱.۶٪)، در حالی که در کشتگاه‌های سنتی مقادیر پایین‌تری از فراوانی میکوریزاسیون مشاهده شد (۱۷.۴٪). توالی‌یابی LSU پنج جنس AMF و سه گروه ژنومی ناشناخته را شناسایی کرد، در حالی که شاخص تنوع شانون نشان داد که ترکیب جمعیت AMF به‌طور قابل‌توجهی بسته به سن کشتگاه و نوع کوددهی تغییر می‌کند. نتایج ما به شناخت بهتر جوامع AMF زعفران کمک کرده و چشم‌اندازهای جدیدی برای استفاده منطقی از روش‌های کشاورزی در تولید زعفران ارگانیک باز می‌کند.

Crocus sativus L. cultivation is expanding to areas with low soil fertility, where mycorrhizal fungi are supposed to be essential for plants growth and ecosystems functioning. Agricultural practices applied under these conditions should lead to good saffron productivity and quality. Our objective was to study the density and diversity of mycorrhizal fungi populations associated with saffron grown in Taliouine (Morocco) under different agricultural management practices (fertilization type, age and plantation method). Morpho-anatomical studies identified rhizospheric mycorrhizal spores and assessed root colonization by arbuscular mycorrhizal fungi (AMF). Molecular identification of AMF was realized by sequencing the Large Subunit (LSU) rDNA gene region. Among the eleven species of AMF spores identified, Funneliformis and Rhizoglomus species were the most abundant (> 35%). Modern saffron plantation showed higher roots colonization rates (mycorrhization intensity (100%) and frequency (51.6%)), while in traditional plantations lower mycorrhization frequency values were found (17.4%). LSU sequencing identified five AMF genera and three unknown genomic groups, whereas Shannon diversity index indicated that AMF community composition changed significantly according to plantation age and fertilization type. Our results contribute to a better knowledge of saffron AMF communities and open new perspectives for a rational utilization of the agricultural practices for organic saffron production.