تحلیل راهبردی توسعه کشت زعفران در شهرستان جوانرود

هدف: زعفران محصولی مقاوم به خشکی است که اخیراً به‌عنوان یک محصول کشاورزی جایگزین در شهرستان جاویدرد در غرب ایران مورد ترویج قرار گرفته است. با توجه به نوظهور بودن کشت زعفران در این منطقه، هدف این مطالعه ارزیابی پتانسیل توسعه آن و شناسایی راهبردهای مناسب برای گسترش آن بود.
روش‌ها: در این پژوهش از رویکرد مطالعه موردی با روش ترکیبی (Mixed-methods) استفاده شد. جامعه آماری شامل زعفران‌کاران و کارشناسان کشاورزی در شهرستان جاویدرد بود. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۶ کشاورز باسابقه زعفران و ۱۰ متخصص کشاورزی که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده بودند، گردآوری گردید. جهت شناسایی عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر کشت زعفران، از تحلیل SWOT استفاده شد. متعاقباً، از ماتریس برنامه‌ریزی استراتژیک کمی (QSPM) برای اولویت‌بندی راهبردهای توسعه بهره گرفته شد.
نتایج: یافته‌ها نشان‌دهنده هفت نقطه قوت اصلی بود که در این میان، «ظرفیت تولید خانوادگی» و «شرایط مساعد منطقه‌ای برای کشت زعفران» از مهم‌ترین آن‌ها بودند. همچنین هفت نقطه ضعف اصلی شناسایی شد که از جمله آن‌ها می‌توان به «پذیرش محدود زعفران به عنوان یک الگوی زراعی» و «ناکارآمدی در شیوه‌های بسته‌بندی و بازاریابی» اشاره کرد. فرصت‌ها شامل «سازگاری کشت زعفران با اقلیم منطقه» و «دسترسی به بازارهای گسترده‌تر» بود، در حالی که تهدیدهای اصلی شامل «محدودیت‌های بازار» و «عدم تأمین کافی نهاده‌ها و تجهیزات توسط نهادهای حمایتی کشاورزی» تشخیص داده شد. در مجموع، راهبرد تهاجمی (SO) به‌عنوان مناسب‌ترین راهبرد توسعه شناسایی گردید.
نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش راهنمای کاربردی برای سیاست‌گذاران کشاورزی و سازمان‌های ترویجی در استان کرمانشاه و شهرستان جاویدرد جهت تدوین راهبردهای مؤثر برای ترویج کشت پایدار زعفران فراهم می‌آورد.

Objective: Saffron is a drought-resistant crop that has recently been promoted as an alternative agricultural product in Javanrud County, western Iran. Given the novelty of saffron cultivation in the region, this study aimed to assess its development potential and identify appropriate strategies for its expansion.
Methods: A mixed-methods case study approach was employed. The study population consisted of saffron growers and agricultural experts in Javanrud County. Data were collected through semi-structured interviews with 16 experienced saffron farmers and 10 agricultural specialists selected through purposive sampling. SWOT analysis was applied to identify internal and external factors affecting saffron cultivation. Subsequently, the Quantitative Strategic Planning Matrix (QSPM) was used to prioritize development strategies.
Results: The results revealed seven major strengths, among which family-based production capacity and favorable regional conditions for saffron cultivation were the most important. Seven major weaknesses were also identified, including limited acceptance of saffron as a cropping pattern and inadequate packaging and marketing practices. Opportunities included the compatibility of saffron cultivation with the local climate and access to broader markets, while major threats involved market limitations and insufficient provision of inputs and equipment by agricultural support institutions. Overall, the aggressive (SO) strategy was identified as the most suitable development strategy.
Conclusions: The findings provide practical guidance for agricultural policymakers and extension organizations in Kermanshah Province and Javanrud County to formulate effective strategies for promoting sustainable saffron cultivation.