بررسی عوامل موثر بر ازرش تجارت زعفران ایران با تاکید بر نقش تحریم های تجاری

تجارت خارجی محصولات کشاورزی به­ علت ارزآوری بالا و پایدار نقش مهمی در گسترش صادرات و واردات کشورهای مختلف بازی می­کند. درمیان محصولات کشاورزی، زعفران یکی از مهم­ترین کالاهای صادراتی کشاورزی می­باشد که در سال­های اخیر نتوانسته جایگاه خود را در بازارهای جهانی حفظ و تقویت کند. برای حفظ مقام ایران -به­عنوان بزرگ­ترین تولیدکننده و صادرکننده زعفران- در بازارهای جهانی و توسعه بیشتر صادرات این محصول باارزش، شناخت عوامل موثر بر آن، می­تواند گام مهمی در این راستا باشد. از این­رو، مطالعه حاضر به­ دنبال بررسی عوامل موثر بر ازرش تجارت زعفران ایران با تاکید بر نقش تحریم­ های تجاری طی دوره زمانی ۲۰۰۷-۲۰۱۸ با استفاده از الگوی پانل دوسویه می­باشد. براساس نتایج، متغیرهای حجم صادرات و واردات، اندازه اقتصاد، درآمد کشورهای واردکننده، شاخص سطح تجارت جهانی و جمعیت اثری فزاینده و معنی­ دار و متغیر تحریم­های تجاری اتحادیه اروپا اثر منفی و معنی­ دار بر ارزش تجارت دارد. با توجه به اثر مثبت و معنی­ دار متغیر درآمد کشورهای واردکننده بر تجارت زعفران ایران و به منظور حفظ مقام ایران در بازار جهانی و جلوگیری از صادرات مجدد توسط کشورهای دیگر نظیر امارات و اسپانیا علی­رغم داشتن درآمدهای بالا، پیشنهاد می­شود سیاستی اعمال شود تا زعفران به بازارهای نهایی صادر شود. به این مفهوم که بازارهایی که مصرف کننده نهایی بوده و محصول صادراتی ایران را با برند خود به کشورهای دیگر صادر نکنند تا نام و نشان تجاری ایران محفوظ بماند.

Foreign trade of agricultural products plays an important role in the expansion of exports and imports of different countries due to its high and stable foreign exchange earnings. Among agricultural products, saffron is one of the most important agricultural export commodities, which in recent years has not been able to maintain and strengthen its position in global markets. To preserve Iran’s rank as the largest producer and exporter of saffron in the global markets and to further develop the export of this valuable product, understanding the influencing factors can be an important step in this direction. Therefore, the present study aims to examine the factors affecting the value of Iran’s saffron trade, with an emphasis on the role of trade sanctions during the period 2007-2018, using a bilateral panel model. According to the results, the variables of export and import volume, economic size, income of importing countries, global trade level index, and population have a positive and significant effect, while the variable of European Union trade sanctions has a negative and significant effect on the trade value.Considering the positive and significant effect of the income of importing countries on Iran’s saffron trade, and in order to maintain Iran’s position in the global market and prevent re-exports by other countries such as the UAE and Spain, despite having high incomes, it is recommended to implement a policy so that saffron is exported to end markets. This means targeting markets that are the final consumers and will not re-export Iran’s export products under their own brand to other countries, in order to preserve Iran’s brand name and identity.