بررسی اثر رفتار جبرانی تراکم کاشت، وزن بنه مادری و عمق کاشت بر خصوصیات رویشی و عملکرد زعفران

به منظور بررسی اثر رفتار جبرانی تراکم کاشت، وزن بنه و عمق کاشت بر خصوصیات رویشی و عملکرد کلاله زعفران (Crocus.sativus L.)، آزمایشی به صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی (ایستگاه تحقیقات گناباد) در سال های زراعی ۱۳۹۹-۱۳۹۷ انجام شد. در این تحقیق تیمار تراکم کاشت (در چهار سطح ۶۰، ۹۰، ۱۲۰ و ۱۵۰ بنه در مترمربع) در کرت اصلی و فاکتوریل عمق کاشت (در دو سطح۲±۱۵ و ۲±۲۵سانتی متر از سطح خاک) و وزن بنه (در دو سطح ۱±۴و ۱±۸ گرم) در کرت فرعی قرار داشتند. نتایج نشان داد که افزایش تراکم از ۶۰ به ۱۵۰ بنه در مترمربع باعث افزایش معنی دار تعداد گل، وزن تر گل و وزن خشک کلاله ،تعداد بوته سبز شده، تعداد برگ در بوته، میانگین طول تک برگ و مجموع طول برگ در متر مربع شد. بر این اساس افزایش وزن بنه از ۴ به ۸ گرم موجب افزایش معنی دار تعداد گل، وزن تر گل، وزن خشک کلاله، تعداد بوته سبز شده، تعداد برگ در بوته، میانگین طول تک برگ، مجموع طول برگ در متر مربع و مجموع طول برگ در بوته در سال اول و دوم و کاهش تعداد گل، وزن تر گل و وزن خشک کلاله در سال سوم شد. نتایج همچنین نشان داد که افزایش عمق کاشت از ۱۵ به ۲۵ سانتی متر سبب کاهش معنی دار تمام صفات مورد بررسی زعفران گردید. اثر متقابل دوگانه و سه گانه بر صفات مورد بررسی عمدتا معنی دار بود. در مجموع نتایج نشان داد استفاده از بنه های مادری درشت تر تنها در سال های اولیه از اولویت نسبی برخوردار بوده و با افزایش سن مزرعه از اهمیت اثر آن کاسته می شود. بر این اساس چنین به نظر می رسد که می توان در راهبردی متفاوت و با ترکیبی از عمق کمتر و بخصوص تراکم بیشتر نسبت به جبران اثر وزن بنه اقدام و در مجموع به عملکرد بیشتری دست یافت .

In order to investigate the effect of compensatory planting density, corm weight, and planting depth on vegetative characteristics and stigma yield of saffron (Crocus sativus L.), an experiment was conducted as a factorial split-plot design within a randomized complete block design with three replications at the Agricultural and Natural Resources Research and Education Center of Khorasan Razavi (Gonabad Research Station) during the 2018-2020 cropping seasons. In this study, the planting density treatment (at four levels: 60, 90, 120, and 150 corms per square meter) was assigned to the main plots, and the factorial of planting depth (at two levels: 1-2 cm and 2-2.5 cm from the soil surface) and corm weight (at two levels: 4±1 g and 8±1 g) was assigned to the subplots. The results showed that increasing the density from 60 to 150 corms per square meter significantly increased the number of flowers, fresh flower weight, dry stigma weight, number of green plants, number of leaves per plant, average single leaf length, and total leaf length per square meter.Accordingly, increasing the corm weight from 4 to 8 grams led to a significant increase in the number of flowers, fresh flower weight, dry stigma weight, number of green shoots, number of leaves per plant, average single leaf length, total leaf length per square meter, and total leaf length per plant in the first and second years, while it resulted in a decrease in the number of flowers, fresh flower weight, and dry stigma weight in the third year. The results also showed that increasing the planting depth from 15 to 25 centimeters caused a significant reduction in all examined saffron traits. The dual and triple interactions on the studied traits were mostly significant. Overall, the results indicated that using larger mother corms is relatively advantageous only in the initial years, and its impact diminishes as the field ages. Thus, it seems feasible that with a different strategy, combining shallower planting depth and especially higher density, the effect of corm weight can be compensated, resulting in an overall higher yield.