امکان سنجی کشت زعفران با استفاده از (GIS-AHP) در استان زنجان

زعفران به عنوان گرانبهاترین محصول کشاورزی و دارویی جهان از جمله گیاهانی است که با توجه به مقاومت خود در برابر خشکی نقش قابل توجهی در وضعیت اقتصادی و اجتماعی مردم کشور پیدا کرده است. هدف اصلی این پژوهش، مطالعه تطبیقی امکان زراعت گیاه زعفران بر اساس عوامل اقلیمی و اقتصادی زنجان می باشد. برای این منظور، ابتدا با استفاده از فاکتورهای اقلیمی ‌و محیطی تاثیرگذار بر روی کشت زعفران داده هایی چون فاصله از جاده، توانایی اراضی، فاصله از گسل های منطقه، ارتفاع، شیب و همچنین بررسی وضعیت اقلیم منطقه از جمله جهت باد، دما، بارش و غیره، طی سال‌های آماری (1398-1393) ایستگاههای سینوپتیک استان زنجان (زنجان، خدابنده، ماه نشان و خرمدره ) در محیط GIS، استخراج و در نهایت از طریق روش AHP، نقشه مناطق مناسب کشت زعفران استخراج گردید. نتایج حاصل از تلفیق لایه‌ها، نشان می دهد که مناطق مستعد از شمال تا شمال شرقی به مرکز و سپس شرق و جنوب شرقی قرار دارند، در نتیجه با فراهم کردن بستر مناسب جهت کشت زعفران می توان توسعه اقتصادی و ارزش افزوده را برای این منطقه رقم زد وبه نظر می‌رسد قرار گرفتن زعفران در الگوی کشت این مناطق بتواند به بهبود وضعیت اقتصادی کشاورزان کمک کرده و با کاربری کشت زعفران بتوان توسعه اقتصادی و ارزش افزوده را برای این منطقه رقم زد.

Saffron as the worlds’ most valuable agricultural/medicinal product has been found as a plant that has played a major role in people’s social and economic status regarding resistance of this plant to drought. The present research aims to conduct a comparative study to examine possibility of cultivation of saffron regarding climatic and economic factors in Zanjan. For this, firstly the data such as distance from the road, ability of land, distance from the fault of the area, height, tilt and examination of the status of regional climate including wind direction, temperature, precipitation, etc. were extracted using effective climatic and environmental factors in cultivation of saffron during 2006-2011 in Zanjan synoptic stations(Zanjan, Khodabandeh, Mahneshan, Khoramdareh) at GIS environment and ultimately the map for suitable regions for cultivation of saffron was extracted via AHP. The results from integration of layers indicate that the prone areas are from north to eastern north and east to eastern south. As a result, it can pave the way for economic development and value added in this region by providing a suitable infrastructure for cultivation of saffron, whereby it seems that considering saffron in cultivation plan of these regions paves the way for improvement of economic status of farmers and paves the way for economic status and value added at this region with cultivation of saffron.