اثر كاربرد برخي منابع كودي و وزن بنه مادري بر خصوصيات رويشي و صفات كيفي زعفران (.L sativus Crocus

به منظور مطالعه اثرات منابع مختلف کود و وزن غده مادری بر ویژگی‌های کیفی و کمی زعفران (Crocus sativus L.)، یک آزمایش گلدانی فاکتوریل بر اساس طرح کاملاً تصادفی بلوکی با سه تکرار در دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند طی سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ انجام شد. عوامل آزمایشی شامل کودهای مختلف شامل بیوآمینوپالی (۳ لیتر در هکتار)، اسید هیومیک (۴ لیتر در هکتار)، کمپلکس یرامیلا (۵۰ کیلوگرم در هکتار) و شاهد (بدون کود) و همچنین سه سطح وزن غده مادری شامل ۴-۶، ۷-۹ و ۱۰-۱۲ گرم بود. نتایج نشان داد که اثر اصلی انواع مختلف کودها بر تعداد برگ (برگ در هر گیاه)، وزن تر برگ (گرم)، وزن خشک برگ (گرم)، تعداد غده‌های فرزند (غده در هر گیاه)، وزن تر غده‌های مادری (گرم) و محتوای پی‌کروکسین، سافرانال و کروسین زعفران تأثیر معنادار دارد (۰.۰۱≥p). اثر اصلی وزن غده نیز بر تعداد برگ (برگ در هر گیاه)، طول برگ (سانتی‌متر)، وزن تر برگ (گرم)، وزن خشک برگ (گرم)، تعداد غده‌های فرزند (غده در هر گیاه)، وزن تر غده‌های فرزند (گرم)، وزن غده‌های فرزند (گرم)، قطر غده مادری (سانتی‌متر)، وزن تر غده‌های مادری (گرم)، وزن خشک غده‌های مادری (گرم)، وزن تر تونیک (گرم) و وزن خشک تونیک تأثیر معناداری داشت (۰.۰۱≥p). ویژگی‌های کیفی و کمی زعفران تحت تأثیر اثر اصلی وزن غده و تیمارهای کودی قرار نگرفتند. همچنین بیشترین تعداد برگ (برگ در هر گیاه)، وزن تر و خشک برگ (گرم) و تعداد غده‌های فرزند (غده در هر گیاه) زمانی مشاهده شد که اسید هیومیک با غده‌های مادری با وزن ۱۰-۱۲ گرم اعمال شد. اما بالاترین سطوح پی‌کروکسین، کروسین و سافرانال در تیمار بیوآمینوپالی به ترتیب با مقادیر ۸۷.۴۱، ۲۵۰ و ۳۲.۴۸ به دست آمد. بنابراین، کاربرد کودهای بیولوژیک و کاهش مصرف کود، گامی مهم در جهت دستیابی به اصول کشاورزی پایدار، کاهش آلودگی محیط‌زیست و بهبود ویژگی‌های کیفی زعفران است.

In order to study the effects of some fertilizer sources and mother corm weights on qualitative and quantitative traits of saffron (Crocus sativus L.), a factorial pot experiment based on a  randomized complete block design with three replications was conducted at College of Agriculture, University of Birjand during 2014 and 2015. Experimental factors consisted of different fertilizers [Bioaminopalis (3 l.ha-1), humic acid (4 l.ha-1), Yaramila complex (50 kg.ha-1) and control (without fertilizer)] and three mother corm weights included 4-6, 7-9 and 10-12 g. The results showed that the simple effects of different fertilizers were significant (p≤0.01) on leaf number (No.plant-1), fresh weight of leaf (g), leaf dry weight (g), number of daughter corms (No.plant-1), fresh weight of mother corms (g) and Picrocrocin, Safranal and Crocin contents of saffron. The simple effect of corm weight was significant (p≤0.01) on leaf number (No.plant-1), leaf length (cm), fresh weight of leaf (g), leaf dry weight (g), number of daughter corms (No.plant-1), fresh weight of daughter corms (g),  daughter corms weight (g), diameter of  mother corm (cm), fresh weight of mother corms (g), dry weight of mother corms (g), fresh weight of tunic (g), dry weight of tunic (g). Qualitative and quantitative traits of saffron were not affected by the simple effect of corm weight and fertilizer treatments. Also, the greatest leaf number (No.plant-1), fresh weight and dry weight of leaf (g) and number of daughter corms (No.plant-1) were observed where humic acid was applied with mother corms weighing 10-12 g. But the highest levels of Picrocrocin, Crocin and Safranal were obtained in Bioaminopalis application with 87.41, 250, 32.48 respectively. Therefore application of bio-fertilizers and reducing fertilizer use is an important step towards achieving the principles of sustainable agriculture and reduction of environmental pollution and improvement of saffron quality characteristics.