زعفران از مزرعه تا سفره: چالش ها و راهکارها

زعفران به عنوان گران ترین محصول کشاورزی و دارویی جهان جایگاه ویژه ای در بین محصولات صادراتی ایران دارد. کشور ما در حال حاضر بزرگترین صادر کننده زعفران جهان است و بیش از ۹۰ درصد زعفران جهان در ایران تولید می شود؛ در حالی که سهم ایران از صادرات جهانی این محصول در حدود ۴۴ درصد می باشد. اسپانیا از صادرات این محصول ارزش افزوده بیشتری ایجاد کرده و منفعت بیشتری در مقایسه با ایران می برد. دلیل اصلی آن هم شهرت تجاری این کشور در تجارت زعفران و حضور قدرتمند آن در بازارهای عمده و خرده فروشی بین المللی و همچنین دسترسی آن به شبکه های بازار است. علاوه بر این، ایران بزرگترین مصرف کننده زعفران در سطح جهان نیز می باشد. در حال حاضر مصرف سرانه ایرانیان حدود هفت دهم تا یک گرم بوده که حاکی از مصرف ۸۰ تن زعفران در سال می باشد. توسعه سرمایه گذاری در بخش تولید اصولی زعفران، در تحقق اشتغال و افزایش صادرات غیرنفتی و اهداف اقتصاد مقاومتی تاثیر بسزایی خواهد داشت. زعفران ایران با وجود نقاط قوت فراوان از نظر سطح وسیع زیر کشت، حجم بالای تولید و کیفیت بالای آن در سال های اخیر، با چالش های فراوان روبرو بوده است. مسایل اقتصادی گریبانگیر ایران و تغییرات اقلیمی پیش آمده رخ داده در کشور توجه بیشتر به چالش های کشت زعفران را ضروری ساخته است. هدف مقاله حاضر بررسی مهمترین نقاط ضعف و عواملی است که می تواند بر ویژگی های این محصول در مراحل مختلف کاشت، داشت، برداشت، بسته بندی و نگهداری آن تاثیر داشته باشند. در مقابل راهکارهایی نیز برای حل این مشکلات و نواقص ارائه شده است.

Saffron, as the most expensive agricultural and medicinal product in the world, holds a special place among Iran’s export products. Currently, our country is the largest exporter of saffron in the world, producing more than 90% of the world’s saffron; while Iran’s share of global exports of this product is about 44%. Spain has created more added value from exporting this product and benefits more compared to Iran. The main reason is the country’s commercial reputation in the saffron trade, its strong presence in major and retail international markets, and its access to market networks. Additionally, Iran is also the largest consumer of saffron in the world. Currently, the per capita consumption of Iranians is about 0.7 to 1 gram, indicating an annual saffron consumption of 80 tons. Developing investment in the field of proper saffron production will have a significant impact on employment creation, increasing non-oil exports, and achieving the goals of a resilient economy. Despite numerous strengths such as extensive cultivation areas, high production volumes, and high quality in recent years, Iranian saffron has faced many challenges. Economic issues affecting Iran and the recent climate changes in the country have made it necessary to pay more attention to the challenges of saffron cultivation. The aim of the present article is to examine the main weaknesses and factors that can affect the characteristics of this product at various stages of planting, cultivation, harvesting, packaging, and storage. In contrast, solutions to address these problems and deficiencies are also provided.