تحلیل عوامل مؤثر بر پیش‌بینی قیمت‌های آتی زعفران در بورس کالای ایران

هدف پژوهش حاضر، تحلیل عوامل مؤثر بر پیش‌بینی قیمت‌های آتی زعفران در بورس کالای ایران است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، پس‌رویدادی (ex-post) محسوب می‌شود. جامعه آماری شامل ۲۰ نفر از متخصصان حوزه اقتصاد کشاورزی، مدیران بورس کالا و فعالان بازار ابزارهای مشتقه کشاورزی است که به روش هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند و این فرایند تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مصاحبه و پرسشنامه بوده و برای تحلیل داده‌ها از روش دیمتل (DEMATEL) استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد که متغیرهایی نظیر نرخ تسهیلات اعتباری بخش کشاورزی، نرخ ارز، نرخ تورم، نرخ صادرات و موجودی انبار در زمره متغیرهای تأثیرگذار قرار دارند؛ در حالی که عواملی همچون میزان تولید، یارانه‌های تخصیص‌یافته، هزینه‌های تولید، تقاضای جهانی و قوانین گمرکی نیز در دسته عوامل مؤثر جای می‌گیرند. از منظر اولویت‌بندی، یارانه‌های تخصیص‌یافته و میزان تولید زعفران از بالاترین درجه اهمیت برخوردارند؛ صادرات زعفران، نرخ تورم و نرخ ارز دارای اهمیت زیاد؛ هزینه‌های تولید و شاخص خشکسالی دارای اهمیت متوسط؛ و تغییرات دما و شاخص قیمت تولیدکننده از اهمیت کمتری برخوردار هستند.

The aim of the present study is to analyze the factors affecting the forecast of future prices of saffron in the Iranian Commodity Exchange. This research is applicable in terms of its purpose, and post-event in terms of its nature. The statistical population includes 20 experts in the field of agricultural economics, commodity exchange managers, and agricultural derivatives market activists, selected using a purposive and snowball method, and this process continued until it reached theoretical saturation. The data collection tool is an interview and a questionnaire. The DEMETL method was used for analysis. The findings showed that variables such as the agricultural sector credit facility rate, exchange rate, inflation rate, export rate, and inventory are in the group of influential variables, while factors such as production rate, allocated subsidies, production costs, global demand, and customs laws are considered among the influential variables. In terms of prioritization, the importance of allocated subsidies and saffron production rate are of the highest importance; Saffron exports, inflation rate and exchange rate are of high importance; production costs and drought index are of medium importance, and temperature changes and producer price index are of lesser importance.