مدیریت شبکه توزیع زعفران در شهرستان تربت حیدریه

یکی از عوامل مهمی که باعث عدم تحقق اهداف توسعه کشاورزی و افزایش تولید و درآمد کشاورزان در کشورهای درحال­توسعه می­شود نارسایی سیستم توزیع محصولات کشاورزی است. زعفران به عنوان یکی از مهم ترین محصولات کشور از این امر مستثنا نمی­باشد. لذا هدف اصلی این مطالعه طراحی مسیر بهینه توزیع زعفران با کاربرد روش برنامه­ریزی آرمانی چند انتخابی است. به منظور دستیابی به این هدف آمار و اطلاعات موردنیاز با استفاده تکمیل ۳۵۲ پرسش­نامه در بخش تولیدکنندگان، ۴۰ پرسش­نامه در بخش عمده­فروشان و ۱۵۰ پرسش­نامه در بخش خرده فروشان با روش نمونه­گیری تصادفی در دسترس و در شهرستان تربت­حیدریه به عنوان یکی از مهم ترین مراکز تولید این محصول جمع­آوری گردید. نتایج حاصل از بهینه­سازی مدل نشان داد ۶۴ درصد از کشاورزان نمونه مورد مطالعه کمتر از ۱۰ کیلوگرم زعفران را به انبار فرضی منتقل می­کنند. ۳۲ درصد از کشاورزان بین ۱۰ تا ۵۰ کیلوگرم و تنها ۴ درصد آنان بیش از ۵۰ کیلوگرم زعفران را به انبار فرضی منتقل کردند. ۶۲ درصد عمده فروشان کمتر از ۱۰۰ کیلو زعفران و ۳۸ درصد مابقی بیشتر از ۱۰۰ کیلو زعفران را از انبار فرضی دریافت نمودند. همچنین۲۰ درصد عمده فروشان کمتر از ۲۰ کیلو زعفران، ۵۲ درصد آنان بین ۲۰ تا ۴۰ کیلو زعفران و ۲۸ درصد بیش از ۴۰ کیلو زعفران را به خرده فروشان انتقال دادند. طبق پاسخ بهینه مدل، متوسط میزان انتقال زعفران از خرده فروشان به بخش کدکن، جلگه رخ، بایگ و بخش مرکزی تربت­حیدریه نیز به ترتیب برابر ۰.۸۸، ۰.۳۴، ۰.۸۷ و ۳۲.۷۶ کیلوگرم گزارش شد. همچنین نتایج بهینه­سازی مدل با سه کانال توزیع نشان داد کانال توزیع شماره ۲ (کشاورز- خرده فروش- مصرف کننده) به عنوان کانال بهینه با کمترین هزینه انتخاب گردید.

One of the important factors that prevent the achievement of agricultural development goals and increase the production and income of farmers in developing countries is the inefficiency of the agricultural distribution system. Saffron as one of the most important products of the country is affected by this inefficiency. Therefore, the main purpose of this study is to design the optimal method of saffron distribution using the multi-choice goal programing model. In order to achieve this goal, the required statistics and information were completed by completing 352 questionnaires in the producers section, 40 questionnaires in the wholesalers section and 150 questionnaires in the retails section by random sampling method available for Torbat Heydariyeh city (as one of the most important production centers of this product) was collected. The results of model optimization showed that 64% of the farmers under study transfer less than 10 kg of saffron to the warehouse. 32% of farmers transferred between 10 – 50 kg and only 4% of them transferred more than 50 kg of saffron to a warehouse. 62% of wholesalers received less than 100 kg of saffron and the remaining 38% received more than 100 kg of saffron from the warehouse. Also, 20% of wholesalers transferred less than 20 kg of saffron, 52% of them transferred between 20 – 40 kg of saffron and 28% of them more than 40 kg of saffron transferred to retailers. According to the optimal output of the model, the average rate of saffron transfer from retailers to Kadkan, Jolgeh Rokh, Baig and central part of Torbat Heydarieh is equal to 0.88, 0.34, 0.87 and 32.76 kg, respectively. Also, the results of model optimization with three distribution channels showed that distribution channel No. 2 (farmer-retailer-consumer) was selected as the optimal channel with the lowest cost.