كاربرد ردپاي اكولوژيک چند كاركردي در تحليل پايداري توليد زعفران در خراسان جنوبی

اثر زیست‌محیطی (EF) یک شاخص قوی برای تحلیل پایداری است که امروزه در جوامع علمی استفاده می‌شود. شاخص اثر زیست‌محیطی میزان فضایی را که برای حمایت از یک فعالیت لازم است تعیین می‌کند، با میزان متوسط زمینی که برای تأمین منابع و جذب پسماند مورد نیاز است بر حسب هکتار جهانی (ghaGha). در این مطالعه، به دلیل افزایش قابل توجه تولید زعفران در سال‌های اخیر، پایداری تولید زعفران در استان خراسان جنوبی به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز تولید زعفران در کشور مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های این تحقیق از طریق پرسشنامه‌ها و مصاحبه‌ها با 396 کشاورز در سال 2017 جمع‌آوری شد. با توجه به بازده مختلف و مصرف ورودی‌ها در سال‌های مختلف، بررسی پایداری برای سال‌های اول تا ششم انجام شد.برای این منظور، میزان زمین‌های زیست‌تولیدی مورد نیاز مستقیم برای تولید زعفران به عنوان شاخصی برای ردپای اکولوژیکی مستقیم و میزان زمین‌های زیست‌تولیدی مورد نیاز برای جذب ضایعات تولید شده توسط فرآیند تولید به عنوان ردپای اکولوژیکی غیرمستقیم در نظر گرفته شد. نتایج این مطالعه نشان داد که میانگین ردپای اکولوژیکی غیرمستقیم زعفران ۲.۰۲ هکتار جهانی (gha) بود که ۰.۰۷ آن مربوط به مزرعه و ۰.۱۳ gha مربوط به انتشار غیرمزریعی بود. بالاترین ردپای اکولوژیکی به سال اول تولید اختصاص داشت.
ردپای اکولوژیکی چندمنظوره نشان داد که زمین EF برابر با ۰.۰۱ gha، درآمد EF برابر با ۰.۶۳ gha و محصول EF برابر با ۰.۰۰۳ gha بود. مقایسه نتایج این مطالعه با نتایج سایر مطالعات بخش کشاورزی که در ایران و دیگر نقاط جهان انجام شده نشان داد که به‌طور کلی به نظر می‌رسد تولید زعفران نسبت به دیگر محصولات کشاورزی، کشاورزی نسبتاً پایدار است.

The ecological footprint (EF) is a strong indicator of sustainability analysis that is used today in scientific communities. The footprint index determines the space required to support an activity by the average area needed to provide resources and absorb waste in term of global hectare (ghaGha). In this study, due to the significant increase in saffron production in recent years, the sustainability of saffron production in southern Khorasan province as one of the most important saffron production centers in the country was investigated. The data for this research was collected through questionnaires and interviews with the 396 farmers in 2017. According to the different yield and consumption of inputs in different years, sustainability investigation was carried out for the first to sixth years. For this purpose, the amount of bioproductve land directly required for the production of the saffron was considered as an indicator of the direct ecological footprint and the amount of bioproductve land needed to absorb the waste generated by the production process as indirect ecological footprint. The results of this study showed that the average indirect EF of saffron was 2.02 global hectare (ghaGha), which 0.07 was related to on farm and 0.13  Gha was related to off farm emission. The highest EF was allocated to the first year of production.
The multi-functional ecological footprint showed that the EF land was 0.01 gha, EF revenue 0.63 gha Gha and EF yield was 0.003 ghaGha. Comparing the results of this study with the results of other agricultural sector studies conducted in Iran and elsewhere in the world showed that Generally it seems that saffron production is relatively sustainable farming compared to other agricultural products crops.