رتبه‌بندی متغیرهای اقتصادی-اجتماعی مؤثر بر تجارت دوجانبه زعفران ایران و شرکای تجاری

تجارت دوجانبه یا تجارت متقابل یا کسب‌وکار دو طرفه، تجارتی است که بین دو کشور انجام می‌شود و معمولاً تحت مذاکرات دولتی قرار دارد. تجارت دوجانبه عموماً به دلایل سیاسی یا به دلیل مشکلاتی که در پرداخت‌ها به وجود می‌آید، ترتیب داده می‌شود. تجارت خارجی محصولات کشاورزی به دلیل ارزش بالا و پایدار آن‌ها نقش مهمی در گسترش صادرات و واردات کشورهای مختلف ایفا می‌کند. در بین محصولات کشاورزی، زعفران یکی از مهم‌ترین کالاهای صادراتی بخش کشاورزی است که سهم قابل توجهی در ایجاد ارزش افزوده کشاورزی دارد. برای حفظ جایگاه ایران به‌عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکننده زعفران در بازارهای جهانی و برای توسعه بیشتر صادرات این محصول با ارزش، شناخت و تعیین اهمیت عوامل مؤثر بر آن می‌تواند گامی مهم در این مسیر باشد.بنابراین، مطالعه حاضر به دنبال ارزیابی رتبه‌بندی متغیرهای اقتصادی-اجتماعی تأثیرگذار بر تجارت دوجانبه زعفران در ایران و شرکای تجاری آن در دوره ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۶ است. بنابراین، برای این منظور از مدل گرانشی استفاده شد. متغیرهای قیمت واردات به ازای هر گرم، قیمت صادرات به ازای هر گرم، حجم ورودی‌ها، حجم صادرات، تولید ناخالص داخلی (GDP)، نرخ واقعی ارز، شاخص تجارت جهانی، جمعیت، فاصله، زبان مشترک و بیمه صادرات، از عوامل تأثیرگذار بر تجارت دوجانبه زعفران در ایران بودند. نتایج مدل گرانشی نشان داد که افزایش متغیر GDP درآمد و قدرت اقتصادی کشور را افزایش می‌دهد و این برای کشور واردکننده باعث افزایش واردات از کشور صادرکننده می‌شود. همچنین، نتایج نشان داد که متغیرهای حجم واردات، هزینه حمل و نقل و فاصله تأثیر منفی بر تجارت دوجانبه دارند.متغیرهای زبانی مشترک و بیمه صادرات از نظر آماری بی‌معنی هستند و دو متغیر مثبت نشان‌دهنده رابطه مستقیم آن‌ها با تجارت دوجانبه است. پیشنهاد می‌شود با توجه به نقش مهم فاصله در تجارت، عمدتاً با کشورهایی که فاصله کمتری دارند، مورد توجه قرار گیرد.

Bilateral trade or mutual trading or two-way business is a business that is between two countries and usually under government negotiations. Bilateral trade is generally arranged for political reasons or due to problems that arise in payments. Foreign trade in agricultural products plays an important role in expanding the export and import of various countries due to its high and stable value. Among the agricultural products, saffron is one of the most important export commodities of agriculture, which contributes greatly to the creation of agricultural value added. To maintain Iran’s position as the largest producer and exporter of saffron in world markets and to further develop the export of this valuable product, recognizing and determining the importance of the factors affecting it can be an important step in this direction. Therefore, the present study seeks to assess the ranking of socioeconomic variables affecting the Bilateral trade of saffron in Iran and its trading partners during the period of 2007-2016. So aiming for the purpose gravity of pattern was used. Variables of import prices per g, export prices per g, volumes of inputs, export volumes, Gross domestic product (GDP), real exchange rate, World trade index, population, distance, common language and export insurance of the factors affecting the Bilateral trade of saffron in Iran. The results of the gravity model showed that GDP variable increase income and economic power of the country and this is for the importing country cause increases imports from the exporting country. Also, the results showed that variables of import volume, transport cost and distance had a negative impact on Bilateral trade. Common language variables and export insurance statistically it is meaningless and the positive two variables indicate their direct relationship with Bilateral trade. It is suggested due to the important role of distance in trade, mostly with trading countries that are less distant.