جداسازی و شناسایی قارچهای میکوریز آربوسکوالر همزیست زعفران و بررسی اثر آنها بر عملکرد گل و جذب عناصر غذایی در شرایط قطع آبیاری و بسترهای مختلف کشت

به منظور بررسی اثر دو جدایه قارچ میکوریز موجود در ریزوسفر زعفران بر عملکرد گل زعفران و جذب عناصر غذایی، مطالع های به صورت اسپلیت فاکتوریل در قالب طرح کامالً تصادفی با سه تکرار در طی سالهای 99-1396 در مؤسسه تحقیقات خاک و آب واقع در شهرستان کرج اجرا شد. تیمارها شامل رژیم آبیاری به عنوان عامل اصلی در سه سطح (آبیاری کامل، قطع آبیاری در ابتدای فصل رشد )محدودیت مالیم آب( و قطع آبیاری در ابتدا و اواسط فصل رشد (محدودیت شدید آب) (، و عامل فرعی بستر کاشت در سه سطح )عدم مصرف کود آلی، ورمیکمپوست (20 تن در هکتار) و بیوچار (10 تن در هکتار)( و قارچ میکوریز آربوسکوالر در سه سطح )عدم مصرف، جدایه a و جدایه b ) بودند. براساس یافته های مولکولی هر دو جدایه جداسازی شده از ریزوسفر زعفران متعلق به گونه irregularis Rhizophagus بود. نتایج این بررسی نشان داد که بیشترین عملکرد تر گل، فسفر و پتاسیم موجود در برگ به ترتیب با مقدار 76/7 گرم در گلدان، 4/1032 و 8/24876 میلیگرم بر کیلوگرم متعلق به تیمار آبیاری کامل× بیوچار× جدایه b بود. تیمار آبیاری کامل× ورمیکمپوست× جدایه b بالاترین درصد نیتروژن (757/1 )موجود در برگ را داشت. بیشترین عملکرد تر و خشک کلاله (به ترتیب 358/0 و 062/0 گرم در گلدان) در تیمار آبیاری کامل× بیوچار مشاهده شد. شناسایی قارچ میکوریز بومی گیاه و تولید آن و همچنین استفاده از کودهای آلی می تواند در تولید پایدار این گیاه نقش به سزایی داشته باشد.

In order to investigate the effect of Arbuscular mycorrhizal fungi in Saffron rhizosphere on yield and nutrient uptake, a study has been conducted as split plot factorial based on a completely randomized design with three replications in the institute of Soil and Water research in Karaj, during 2017-2020. The treatment is consisted of irrigation regime as the main factor in three levels (complete irrigation as control, water interruption at the beginning of the growing season (mild restriction water), and water interruption at the beginning and in the middle of the growing season (severe restriction water)), sowing media in three levels (no organic fertilizer, vermicompost (20 ton ha-1 ), and biochar (10 ton ha-1) and Arbuscular mycorrhizal fungal in three levels (no application, isolate a, and isolate b) as the subfactor. Based on the molecular findings, both isolates, isolated from saffron rhizosphere, belong to Rhizophagus irregularis. Results from this study show that the
highest fresh yield of flowers, i.e. phosphorus and potassium in the leaves of 7.76 g per pot, 1032.4.4 and 24876.8 mg kg-1
, respectively, belongs to the complete irrigation× biochar× strain b treatment. Complete irrigation× vermicompost× strain b treatment has had the highest percentage of nitrogen (1.757) in the leaves. The highest fresh and dried yield of stigma (0.358 and 0.062 gr per pot, respectively) has been observed in complete irrigation × biochar treatment. Identification of native mycorrhizal fungi and its production as well as the use of organic fertilizers can play an important role in sustainable production of this plant.