تأثیر قطر کورم مادری و تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی در باززایی کورم‌های زعفران (Crocus sativus L.) در شرایط خارج از کشت بافت

زعفران (Crocus sativus L.) یک گیاه با اهمیت اقتصادی به عنوان ادویه، دارو و رنگ است که از طریق کورم‌ها به صورت رویشی تکثیر می‌شود. کارایی تکثیر کورم‌های زعفران در شرایط مزرعه پایین است؛ بنابراین هر تلاشی برای تسریع در تکثیر آن‌ها مطلوب خواهد بود. این مطالعه با هدف ایجاد یک سیستم تکثیر با استفاده از کورم‌های مادری زعفران با قطر کوچک (1.10 تا 1.75 سانتی‌متر) و بزرگ (1.75 تا 2.40 سانتی‌متر) پس از تیمار با 20 mg·L\(^{-1}\) BAP + 300 mg·L\(^{-1}\) GA\(_3\) یا 20 mg·L\(^{-1}\) BAP به مدت 4، 6، 8 و 10 ساعت انجام شد. بهترین نرخ القای کورم در تیمار با 20 mg·L\(^{-1}\) BAP به مدت 4 ساعت پیش‌تیمار بدون توجه به قطر کورم مادری مشاهده شد. کورم‌های مادری کوچک و بزرگ به ترتیب حداکثر نرخ تکثیری معادل 80.00 و 86.67%، میانگین تعداد 6.17 و 5.55 کورم کوچک تولیدی به ازای هر کورم مادری و قطر کورم‌های کوچک 0.62 و 0.69 سانتی‌متر را داشتند. همه آن‌ها تعداد متغیری ریشه به ازای هر کورم تولید کردند. آزمایش در 90 روز تکمیل شد. نتایج نشان می‌دهد که پیش‌تیمار کورم‌های زعفران با BAP + GA\(_3\) یا BAP می‌تواند به عنوان یک تکنیک مناسب برای تکثیر اقتصادی کورم‌های زعفران بدون به خطر انداختن ویژگی‌های کیفی و کمی زعفران عمل کند. نتایج به دست آمده در این مطالعه می‌تواند در طراحی تولید بهبود یافته کورم زعفران در آینده مورد استفاده قرار گیرد.

Saffron (Crocus sativus L.), is an economically important spice, medicinal and dye plant that is vegetatively propagated through corms. Saffron corms have low multiplication efficiency under field conditions; therefore, any effort to accelerate their multiplication will be desired. The study aimed to establish a multiplication system using small (1.10 to 1.75 cm) and large (1.75 to 2.40 cm) diametered mother saffron corms after treatment with 20 mg·L\(^{-1}\) BAP + 300 mg·L\(^{-1}\) GA\(_3\) or 20 mg·L\(^{-1}\) BAP for 4, 6, 8, 10 h. The best corm induction rate was noted on treatment with 20 mg·L\(^{-1}\) BAP for 4 h pretreatment irrespective of the mother corm dimeter. Small and large mother corms had maximum multiplication rate of 80.00 and 86.67%, mean number of 6.17 and 5.55 cormlets induction per mother corm with 0.62 and 0.69 cm diameter. All of them induced variable number of roots per corm propagule. The experiment was completed in 90 days. The results show that, pretreatment of saffron corms with BAP + GA\(_3\) or BAP could serve as an appropriate technique for economic multiplication of saffron corms without compromising qualitative and quantitative characteristics of saffron. The results obtained in this study could be used to help in designing improved saffron corm production in future.