تأثیر سطوح مختلف کود زیستی نوافول و وزن بنه مادری بر رشد رویشی، گلدهی و میزان کلروفیل زعفران

به­ منظور بررسی اثر وزن بنه مادری و مصرف کود محرک زیستی نوافل بر رشد برگ­ ها، محتوای کلروفیل و عملکرد گل و کلاله زعفران (Crocus sativus L.)، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح آماری بلوک ­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1396- 1395 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند انجام شد. عوامل آزمایشی شامل کود زیستی نوافل (به­ صورت مایع با نام تجاری Novafol و حاوی 28 درصد اسید آمینه، با مقادیر صفر، 2 و 4 لیتر در هکتار به ­صورت غوطه­وری بنه و مصرف در آب آبیاری) و وزن بنه مادری (4-1/0، 8-1/4 و12-1/8 گرم به ­ترتیب به ­عنوان بنه ­های ریز، متوسط و درشت) بودند. مصرف کود زیستی نوافل بر صفات تعداد گل، عملکرد گل، عملکرد­ کلاله و محتوای کلروفیل a تأثیر معنی­داری داشت. بیشترین تعداد گل (5/16 عدد در متر­مربع)، عملکرد گل­ تر (63/5 گرم در متر­مربع)، عملکرد کلاله خشک (108 میلی­ گرم در متر­مربع) و غلظت کلروفیل a (09/1 میلی ­گرم در گرم وزن­ تر برگ) از تیمار کاربرد 4 لیتر در هکتار و کمترین مقادیر مربوط به صفات تعداد گل (22/14 در متر­مربع)، عملکرد گل (55/4 گرم در متر­مربع)، عملکرد کلاله خشک (85 میلی ­گرم در متر­مربع) و کلروفیل a (97/0 میلی ­گرم در گرم وزن تر) در شاهد (عدم مصرف کود زیستی نوافل) به دست آمد، اما از حیث صفات مذکور تفاوت آماری معنی­­­­­­داری بین سطوح 2 و 4 لیتر در هکتار کود زیستی نوافل یافت نشد. وزن بنه­ های مادری نیز تمامی صفات مورد مطالعه را بطور معنی­داری تحت تأثیر قرار داد. بیشترین مقدار طول کلاله (1/25 میلی­متر)، عملکرد گل (4/10 گرم در مترمربع)، طول برگ (42/31) و متوسط وزن تر و خشک برگ (به ترتیب 29/0 و 083/0 گرم در بوته) از بنه­های درشت (12-1/8 گرم) و کمترین مقدار آن­ها از بنه ­های ریز (کمتر از 4 گرم) به­ دست آمد. برهم­کنش وزن بنه مادری و مصرف کود محرک زیستی نوافل نیز بر محتوای کلروفیل b و کلروفیل کل و نیز تعداد برگ در بوته معنی­دار شد. بیشترین غلظت کلروفیل b و کلروفیل کل (به ترتیب 77/1 و 95/2 میلی­گرم در گرم وزن تر برگ) و تعداد برگ (58/7 عدد در بوته) از تیمار مصرف 4 لیتر در هکتار کود محرک زیستی نوافل و بنه ­های درشت بدست آمد. در مجموع، استفاده از کود محرک زیستی نوافل به میزان 4 لیتر در هکتار رشد رویشی و زایشی گیاه را بهبود بخشید. کاشت بنه ­های مادری درشت نیز نقش مؤثری در افزایش رشد و عملکرد زعفران داشت.

In order to investigate the impact of Novafol biofertilizer and mother corm weight on leaf growth, chlorophyll content, and flower/stigma yield of saffron (Crocus sativus L.), an experiment was done as randomized complete block design with three replications in the Agricultural Research Station, University of Birjand, during the growth season of 2016-17. Experimental factors were Novafol fertilizer (containing 28% of amino-acid, applied for corm soaking and fertigation in three levels: 0, 2 and 4 L.ha-1) and mother corm weight (0.1-4, 4.1-8 and 8.1-12 g). The effect of Novafol
biofertilizer was significant on number of flowers, flower yield, dry stigma yield and chlorophyll content. The highest flower number (16.5 per m-2), flower yield (5.63 g. m-2), dry stigma yield (108 mg m-2) and chlorophyll content (1.09 mg. g-1 FW) were obtained from 4 L.ha-1 , while the lowest flower number (14.22 per m-2 ), flower yield (4.55 g. m -2 ), stigma yield (85 mg. m-2 ) and chlorophyll a (0.97 mg. g-1 FW) were obtained in the control treatment, but, there was no significant difference between two levels (2 and 4 L.ha-1 ) of Novafol biofertilizer. Corm weights also significantly affected all the studied traits. The highest stigma length (25.1 mm), flower yield (10.4 g. m 2 ), leaf length (31.42 cm) and fresh and dry weights of leaves (0.29 and 0.083 g per plant, respectively) were obtained from big corms, but the lowest of them were obtained from small ones. The interaction effect of corm weight and Novafol biofertilizer was significant on chlorophyll b, total chlorophyll contents and number of leaves per plant. The highest chlorophyll b and total chlorophyll (1.77 and 2.95 mg. g-1 FW, respectively) and number of leaves (7.58 per plant) were obtained from 4 L.ha-1 of Novafol biofertilizer and big corm. Overall, application of Novafol biofertilizer (4 L.ha-1) improved the vegetative and reproductive growth parameters. Planting big corms also had an important role in increasing the growth and yield of saffron.