فعالیت‌های دارویی زعفران (Crocus sativus L.): مروری بر مکانیسم‌ها و فرصت‌های درمانی ترکیبات گیاهی آن

گونه‌های زعفران عمدتاً در شمال آفریقا، جنوب و مرکز اروپا و غرب آسیا پراکنده‌اند و در باغ‌ها و پارک‌ها به عنوان گیاهان زینتی مورد استفاده قرار می‌گیرند، در حالی که زعفران (Crocus sativus L.) تنها گونه‌ای است که برای مصارف خوراکی کشت می‌شود. به دلیل طعم و رنگ متمایزش، به عنوان ادویه استفاده می‌شود که به دلیل فعالیت ضدمیکروبی و آنتی‌اکسیدانی، فعالیت نگهدارنده غذا را به همراه دارد. این بررسی به‌روز شده، خواص بیولوژیکی زعفران (Crocus sativus L.) و ترکیبات گیاهی آن، فعالیت‌های دارویی، مسیرهای سیگنالینگ و اهداف مولکولی آن را مورد بحث قرار می‌دهد و بنابراین آن را به عنوان یک داروی گیاهی بالقوه برجسته می‌کند. مطالعات بالینی در مورد پتانسیل دارویی آن در درمان‌های بالینی و مطالعات سمیت نیز بررسی شد. برای این بررسی به‌روز شده، جستجویی در پایگاه‌های داده PubMed، Science و Google Scholar با استفاده از کلمات کلیدی مرتبط با زعفران (Crocus sativus L.) و خواص بیولوژیکی ترکیبات گیاهی آن انجام شد. از این جستجو، فقط آثار مرتبط انتخاب شدند. فیتوشیمی مهم‌ترین ترکیبات زیست‌فعال در زعفران (Crocus sativus L.) مانند کروسین، کروستین، پیکروکروسین و سافرانال و همچنین ده‌ها ترکیب دیگر با روش‌های مختلف فیزیکوشیمیایی مورد مطالعه و شناسایی قرار گرفت. ترکیبات جدا شده و عصاره‌های مختلف، اثربخشی دارویی خود را در سطح مولکولی و مسیرهای سیگنالینگ، هم در شرایط آزمایشگاهی (in vitro) و هم در شرایط درون‌تنی (in vivo) اثبات کرده‌اند. علاوه بر این، مطالعات سمیت و آزمایش‌های بالینی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحقیقات، پتانسیل‌های دارویی مختلف مانند خواص ضدمیکروبی، آنتی‌اکسیدانی، سیتوتوکسیک، محافظت‌کننده قلب، محافظت‌کننده عصبی، ضدافسردگی، کاهش‌دهنده چربی خون و ضد قند خون و محافظت‌کننده ضایعات شبکیه را برجسته کرد. ترکیبات زیست‌فعال زعفران (Crocus sativus L.) که از کاربردهای سنتی برای درمان چندین بیماری شروع می‌شوند، اثربخشی خود را در تحقیقات دارویی مدرن ثابت کرده‌اند. با این حال، مطالعات دارویی در آینده برای شناسایی مکانیسم‌های جدید عمل، مطالعات فارماکوکینتیک، فرمولاسیون‌های دارویی جدید برای انتقال هدف و تعامل احتمالی با داروهای آلوپاتیک مورد نیاز است.

Crocus species are mainly distributed in North Africa, Southern and Central Europe, and Western Asia, used in gardens and parks as ornamental plants, while Crocus sativus L. (saffron) is the only species that is cultivated for edible purpose. Due to its distinctive flavor and color, it is used as a spice, which imparts food preservative activity owing to its antimicrobial and antioxidant activity. This updated review discusses the biological properties of Crocus sativus L. and its phytoconstituents, their pharmacological activities, signaling pathways, and molecular targets, therefore highlighting it as a potential herbal medicine. Clinical studies regarding its pharmacologic potential in clinical therapeutics and toxicity studies were also reviewed. For this updated review, a search was performed in the PubMed, Science, and Google Scholar databases using keywords related to Crocus sativus L. and the biological properties of its phytoconstituents. From this search, only the relevant works were selected. The phytochemistry of the most important bioactive compounds in Crocus sativus L. such as crocin, crocetin, picrocrocin, and safranal and also dozens of other compounds was studied and identified by various physicochemical methods. Isolated compounds and various extracts have proven their pharmacological efficacy at the molecular level and signaling pathways both in vitro and in vivo. In addition, toxicity studies and clinical trials were analyzed. The research results highlighted the various pharmacological potentials such as antimicrobial, antioxidant, cytotoxic, cardioprotective, neuroprotective, antidepressant, hypolipidemic, and antihyperglycemic properties and protector of retinal lesions. Starting from the traditional uses for the treatment of several diseases, the bioactive compounds of Crocus sativus L. have proven their effectiveness in modern pharmacological research. However, pharmacological studies are needed in the future to identify new mechanisms of action, pharmacokinetic studies, new pharmaceutical formulations for target transport, and possible interaction with allopathic drugs.