تحلیل عوامل موثر بر بازاریابی مناسب زعفران از دیدگاه زعفران‌کاران شهرستان گناباد

فرآیند بازاریابی تحت تأثیر عوامل زیادی قرار گرفته است که به آن‌ها ترکیب بازاریابی می‌گویند. با توجه به ارزش اقتصادی زعفران، کمبود عوامل در توسعه بازاریابی زعفران بر کارایی بازار زعفران تأثیر می‌گذارد. بنابراین، این مطالعه سعی دارد عوامل مؤثر در فرآیند بازاریابی زعفران را از دیدگاه زعفران‌کاران با هدف کاهش ناکارآمدی‌های بازار و افزایش سود کشاورزان شناسایی کند. برای دستیابی به این هدف، عوامل و ترکیب‌های بازاریابی با استفاده از روش‌های تحلیلی-توصیفی پس از طراحی پرسشنامه و جمع‌آوری داده‌ها از ۳۶۲ زعفران‌کار در شهرستان گناباد مطالعه شد. نتایج نشان می‌دهد که همه متغیرها (چهار حوزه: ۱. کیفیت تولید شامل ۳ متغیر: میزان و کیفیت محصول، دانش و مهارت تولیدکنندگان، زمان و روش نگهداری؛ ۲. شرایط بازار با ۳ متغیر: عرضه و تقاضا، رقابت و قیمت‌گذاری؛ ۳.زیرساخت‌ها و فناوری شامل فناوری، بسته‌بندی و برندینگ و نیز قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری شامل قوانین، نهادینه‌سازی و حمایت مالی، تأثیر قابل توجهی بر شبکه بازاریابی زعفران از دیدگاه کشاورزان زعفران دارد. نتایج مدل EQS نشان داد که شرایط بازار مهم‌ترین جنبه است و سایر جنبه‌ها به ترتیب کیفیت تولید، فناوری و زیرساخت و سیاست‌گذاری هستند. بر اساس نتایج، می‌توان گفت که افزایش ارزش افزوده این محصول با توجه به ارزش آن و همچنین قابلیت استفاده آن به جای برخی محصولات در مناطق خشک، نیاز اساسی به تقویت سایر جنبه‌های ترکیب بازاریابی، به‌ویژه جنبه‌های حمایت مالی و سیاست‌گذاری دارد.

The process of marketing had been affected by so many factors that named as marketing mix. Attending to economic value of saffron, lack of factors in marketing development of saffron affect the saffron market efficiency. Therefore, this study try to identifying the effective factors in saffron marketing process from the viewpoint of saffron growers with the aim of reducing the market inefficiencies and increasing the farmers profit. To achieve this objective, factors and marketing mixes using analytical- descriptive methods after designing a questionnaire and collecting data from the 362 saffron growers in Gonabad County were studied. The results show that all variables (four domains: 1. quality of production including 3 variable: the amount and quality of the product, knowledge and skills of producers, time and method of storage; 2. market conditions with 3 variables: supply and demand, competition and pricing; 3. the infrastructure and technology including of technology, packaging and branding and 4. legislative and policy making including legislation, institutionalization and financial support) have a significant effect on saffron marketing network from the viewpoint of saffron growers. The results of EQS model revealed that market conditions was the most important aspect and other aspects are production quality, technological and infrastructure, and the policy making respectively. According to the results, it can be stated that increasing the value added of this product with respect to the value of it as well as its utility for replace with some products in arid areas, it is essential need to strengthen other aspects of the marketing mix, especially financial support and policy making aspects.