تحلیل روابط بین عملکرد زعفران و مدیریت آبیاری کشاورزان زعفرانکار مناطق روستایی تربت حیدریه و فاروج

به منظور بررسی رابطه بین آبیاری تابستانه با عملکرد زعفران، مطالعه ای در روستاهای منطقه تربت حیدریه (خراسان رضوی) و فاروج (خراسان شمالی) صورت پذیرفت. بدین منظور با مصاحبه رودررو با تعدادی از کارشناسان و کشاورزان پیشرو، پرسشنامه هائی در سال ۱۳۹۸ تهیه و تکمیل گردید. براین اساس تعداد ۹۱ مزرعه (با مساحت قطعات ۵/۰ تا ۷ هکتاری) زعفران با سنین ۱ تا ۴ سال در روستاهای منطقه مورد مطالعه قرار گرفت. همچنین بر این اساس تیمارهای زمان اولین آبیاری شامل آبیاری در ۲۰ مردادماه، آبیاری در ۱۵ شهریور و آبیاری در ۱۰ مهرماه بعنوان تیمارها و اثر آن ها بر عملکرد زعفران در نظر گرفته شدند که بر اساس طرح کاملا تصادفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در مزارع دو ساله مقدار عملکرد کلاله خشک زعفران به طور معنی داری تحت تاثیر زمان اولین آبیاری قرار نگرفت ولی زمان اولین آبیاری، تاثیر معنی­داری بر عملکرد زعفران (کلاله خشک) بویژه در مزارع ۱، ۳ و ۴ ساله داشت. انجام اولین آبیاری در ۱۰ مهر ماه، بیشترین مقدار عملکرد کلاله خشک زعفران را برای مزرعه یکساله به دنبال داشت، اما برای مزارع دو ساله، اولین آبیاری در ۱۵ شهریور بیشترین تاثیر را در افزایش عملکرد کلاله خشک زعفران در مناطق تربت حیدریه و فاروج به همراه داشت. رابطه بین صفت آلودگی قارچی وارد شده در مدل با ضریب ۷۷۹/۴- با صفت عملکرد (کلاله) در سال سوم و با ضریب ۷۳۱/۷- برای سال چهارم منفی بوده و این به آن معنی است که بین صفت عملکرد (کلاله) در سال سوم و چهارم و متغیر آلودگی قارچی، رابطه رگرسیونی منفی وجود دارد. نتایج همچنین نشان داد که ۶۴ درصد از تغییرات صفت آلودگی به پوسیدگی قارچی بنه ها به تعداد آبیاری مزارع زعفران مربوط می باشد. لذا آبیاری زودهنگام در تابستان نظیر مرداد ماه بخصوص در مزارع ۳ و ۴ ساله به منظور جلوگیری از انواع آلودگی­ها توصیه نمی شود.

In order to examine the relationship between summer irrigation and saffron yield, a study was conducted in the villages of the Torbat Heydariyeh region (Razavi Khorasan) and Farooj (North Khorasan). For this purpose, face-to-face interviews were carried out with a number of experts and progressive farmers, and questionnaires were prepared and completed in 2019. Accordingly, 91 saffron farms (with plot sizes ranging from 0.5 to 7 hectares) with crops aged 1 to 4 years were studied in the villages of the region. Based on this, the treatments related to the timing of the first irrigation included irrigation on August 11 (20 Mordad), irrigation on September 6 (15 Shahrivar), and irrigation on September 30 (10 Mehr), and their effects on saffron yield were considered. These treatments were analyzed according to a completely randomized design. The results showed that in two-year-old farms, the amount of dry saffron stigma yield was not significantly affected by the timing of the first irrigation, but the first irrigation timing had a significant effect on saffron yield (dry stigma), especially in 1-, 3-, and 4-year-old farms. Conducting the first irrigation on September 30 (10 Mehr) resulted in the highest dry saffron stigma yield for one-year-old farms.However, for two-year-old fields, the first irrigation on September 6 had the greatest effect on increasing saffron dry stigma yield in the Torbat Heydariyeh and Faruj regions. The relationship between the trait of fungal infection included in the model, with a coefficient of -4.779, and the yield trait (stigma) in the third year, and with a coefficient of -7.731 for the fourth year, was negative, which means that there is a negative regression relationship between the yield trait (stigma) in the third and fourth years and the fungal infection variable. The results also showed that 64% of the variation in the trait of corm fungal rot is related to the number of irrigation events in saffron fields. Therefore, early summer irrigation, such as in August, especially in 3- and 4-year-old fields, is not recommended in order to prevent various types of infections.