ارزیابی توان گلدهی بنه‌های زعفران در گروه‌های وزنی مختلف در محیط آبکشت

بخش زیادی از بنه­ های زعفران که هر ساله در مزارع کشت می­شوند، فاقد وزن مطلوب بوده و توان بسیار کمی جهت گلدهی در شرایط مزرعه­ای دارند. این فرضیه مطرح است که با توجه به حذف مقاومت فیزیکی خاک و نیز کنترل بهتر عوامل محیطی در سیستم آبکشت (هیدروپونیک)، امکان گل­گیری از این قبیل بنه ­ها در محیط کنترل شده وجود داشته باشد. در همین راستا، در این تحقیق اثر وزن­های مختلف بنة مادری (2 تا 4، 4 تا 6 ، 6 تا 8 و 8 تا 10 گرم) بر خصوصیات گلدهی زعفران در محیط کنترل شده در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار در آزمایشگاه فیزیولوژی باغبانی دانشگاه بیرجند، مورد بررسی قرار گرفت. بنه­ ها، مرحله تولید آغازة گل (گل­انگیزی) را در خاک مزرعه سپری کردند و مرحله ظهور گل­ ها در شرایط تحت کنترل (دمای 1±15 درجه سانتی­گراد، رطوبت­ نسبی 75 درصد و تناوب نوری 8 ساعت نور و 16 ساعت تاریکی) و با تراکم کشت 500 بنه در مترمربع صورت پذیرفت. صفات مورد مطالعه شامل تعداد گل، عملکرد گل، متوسط وزن گل، طول گل، طول کلاله و خامه و نیز وزن خشک کلاله، پرچم و گلبرگ بودند. نتایج نشان داد که تعداد گل در گروه ­های وزنی 2 تا 4، 4 تا 6، 6 تا 8 و 8 تا 10 گرم به­ ترتیب صفر، 2/56، 7/193 و 425 عدد در مترمربع بود که بیانگر تولید حداقل یک گل در هر بنه به ترتیب در صفر، 2/11، 7/38 و 85 درصد بنه­ها در گروه ­های وزنی مذکور می­ باشد. مقدار عملکرد گل در تیمارهای آزمایشی به ­ترتیب صفر، 24، 6/96 و 198 گرم در مترمربع و میزان عملکرد خشک مادگی (خامه + کلاله) به­ ترتیب صفر، 25/0، 98/0 و 13/2 گرم در مترمربع بود. در مجموع، بنه­ های با وزن کمتر از 4 گرم فاقد توان گلدهی بودند، ولی بنظر می رسد بنه های با وزن 4 تا 8 گرم در شرایط کنترل شده بتوانند در مقایسه با محیط طبیعی عملکرد گل و کلالة بیشتری تولید نمایند.

In this study, the effect of mother corm weight (2-4, 4-6, 6-8 and 8-10 g) on saffron flowering characteristics was investigated under controlled environment, in a completely randomized design with four replications, in horticulture laboratory, University of Birjand, Iran.The results showed that the number of flowers produced in the weight groups of 2-4, 4-6, 6-8 and 8-10 g, were 0, 56.2, 193.7 and 425 No m-2, respectively (Fig 1), which indicates the production of at least one flower per corm is 0, 11.2, 38.7 and 85% of the corms in the mentioned weight groups of corms, respectively. This can probably indicate that regardless of the cultivation environment (field or hydroponic), very small corms are not able to produce flower or their flowering capacity is very limited (Behdani & Fallahi, 2015; Fallahi et al., 2018). Flower yield in the weight groups of 2-4, 4-6, 6-8 and 8-10 g were 0, 24, 96.6 and 198 g m2, respectively (Fig. 3), and dry pistil yield (style & stigma) were 0, 0.25, 0.98 and 2.13 g m-2, respectively (Fig. 7). Under field conditions and planting the corm in the soil at a depth of about 20 cm, usually the mother corms weighing 4-6 g rarely have the ability to flower (Behdani & Fallahi, 2015). The results of this experiment showed that planting these corms in hydroponic environment makes at least 11% of them produce flowers. It seems that if both stages of saffron flowering (flower initiation and flower emergence) are spent in a controlled environment, a higher percentage of small corms are able to produce flowers. The results of this research, compared to the field experiments that have been done on saffron before (such as Fallahi et al., 2018), showed that the cultivation of saffron in a controlled environment can lead to the flowering of a higher percentage of corms, and this advantage increases significantly with the increase in the mother corm weight.