ارزیابی برخی شاخص های مورفوفنولوژیک جهش یافته های زعفران تحت تیمار پسآب فراوری کنجد

سآب حاصل از فراوری کنجد که به دلیل فیبر بالا، وجود ویتامین های گروه B و درصد قابل توجهی عناصر معدنی در پوسته خود، می تواند جهت آبیاری گیاهان استفاده شود. در این میان زعفران که علاوه بر ارزش اقتصادی بالا، پتانسیل رشدی خوبی در خاک های با حاصلخیزی پایین دارد، با توجه به تنوع محدود موجود در کشور و به منظور امکان سنجی استفاده ا ز پسآب کنجد جهت آبیاری در آزمایشی با دو فاکتور پرتوتابی (سطوح 18 و 15 گری به همراه شاهد بدون پرتو) و آبیاری (سطوح آب شرب شهر یزد و پسآب مرحله دوم فراوری کنجد) در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار بررسی گردید. نتایج تجزیه واریانس با استفاده از SPSS نشان داد که اثرات متقابل پسآب و پرتو تابی گاما برای پنج شاخص روز تا ظهور جوانه، روز تا ظهور گل، روز تا برداشت، طول گل و طول کلاله معنی دار شد. اما طول مریستم، وزن تر و خشک گل و همچنین وزن خشک کلاله هرچند دارای تغییرات قابل مشاهده بودند ولی ازنظر آماری، اختلاف آنها معنی دار نشد. نتایج مقایسهمیانگین به روش دانکن مبین این بود که جهش یافته های 18 گری که تحت تیمار آبیاری با پسآب قرار گرفتند، در مدت زمان کوتاه تری جوانه زدند به طوریکه این تغییر نسبت به ژنوتیپ شاهد در هر دو سطح آبیاری معنی دار بود. در شاخص طول گل، ژنوتیپ های بدون پرتو در تیمار آبیاری با پسآب نسبت به جهش یافته های 15 و 18 گری در هر دو سطح تیمار آبیاری و همین ترکیب، در شاخص طول کلاله، علاوه بر دو جهش یافته، با ژنوتیپ شاهد در تیمار آب شرب نیز افزایش معنی داری را نشان دادند. به طورکلی نتایج این پژوهش نشان داد که تیمار پسآب مرحله دوم فراوری کنجد توانسته علاوه برافزایش صفات مرتبط با عملکرد، منجر به کاهش معنی دار صفات مرتبط با زودرسی نیز شود.

The wastewater resulting from sesame processing, due to its high fiber content, the presence of B vitamins, and a significant percentage of mineral elements in its husk, can be used for irrigation of plants. Among these, saffron, which in addition to its high economic value, has good growth potential in soils with low fertility, was studied to assess the feasibility of using sesame wastewater for irrigation. The experiment was conducted with two factors: radiation (levels of 18 and 15 Gy along with a non-irradiated control) and irrigation (levels of Yazd city drinking water and second-stage sesame processing wastewater) in a completely randomized design with four replications. The results of the analysis of variance using SPSS showed that the interactive effects of wastewater and gamma radiation were significant for five traits: days to bud emergence, days to flowering, days to harvest, flower length, and stigma length. However, meristem length, fresh and dry flower weight, and dry stigma weight, although showing observable variations, were not statistically significant. The Duncan’s multiple range test showed that the 18 Gy mutants that were subjected to wastewater irrigation,They germinated in a shorter period of time, so that this change was significant compared to the control genotype at both irrigation levels. In the flower length index, the non-irradiated genotypes under treated wastewater irrigation showed a significant increase compared to mutants 15 and 18 Gray at both irrigation levels, and this same combination, in the style length index, in addition to the two mutants, also showed a significant increase compared to the control genotype under drinking water treatment. Overall, the results of this study showed that the treated wastewater treatment during the second stage of sesame processing, in addition to enhancing traits related to yield, also led to a significant reduction in traits related to early maturity.