ارزیابی اثر عضویت ایران در توافقنامه‌های تجاری بر صادرات زعفران

کشورهای در حال توسعه تلاش می‌کنند تا در توافق‌نامه‌های تجاری شرکت کنند تا به بازارهای هدف امن‌تر دست یابند و موانع تجاری را کاهش دهند. ایران نیز در توافق‌نامه‌های تجاری مانند سازمان همکاری‌های اقتصادی (ECO) و سیستم جهانی ترجیحات تجاری (GSTP) شرکت دارد. اگرچه معمولاً بر این باورند که حضور در توافق‌نامه‌های تجاری به‌طور کلی تأثیرات مثبتی بر جریان‌های تجاری کشورها دارد، اما هیچ تضمینی برای تأثیر مثبت بر تمام کشورها و محصولات وجود ندارد. بنابراین، هدف این مقاله پاسخ به این پرسش است که آیا عضویت ایران در توافق‌نامه‌های تجاری منجر به افزایش صادرات زعفران به کشورهای عضو واردکننده شده است یا خیر، با توجه به اهمیت صادرات زعفران برای ایران. برای این منظور، مدل گرانشی و داده‌های صادرات زعفران در دوره ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۴ مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که درآمد و جمعیت واردکنندگان زعفران اثر مثبت و قابل توجهی دارد، در حالی که فاصله جغرافیایی و بحران اقتصادی اثر منفی و قابل توجهی بر صادرات زعفران دارند.بر اساس نتایج، عضویت ایران در توافق‌های تجاری تأثیر منفی قابل توجهی (-۳.۴۷۵) بر صادرات زعفران ایران دارد. به عبارت دیگر، عضویت در توافق‌های تجاری نمی‌تواند به افزایش صادرات زعفران ایران به کشورهای عضو در این توافق‌ها منجر شود. به نظر می‌رسد که صادرکنندگان با وجود ظرفیت‌های کافی، نتوانسته‌اند از مزایای عضویت در این توافق‌ها بهره‌مند شوند. بنابراین پیشنهاد می‌شود شرکت‌های صادرکننده زعفران از چارچوب‌های نهادی و قانونی فراهم‌شده توسط شرکت در این توافق‌های تجاری استفاده کنند تا استراتژی‌های بازاریابی بلندمدت را پیاده‌سازی کرده و صادرات زعفران ایران به شرکای تجاری خود را افزایش دهند و سبد بازارهای صادراتی مقصد را توسعه دهند.

Developing countries try to participate in trade agreements to achieve safer target markets and reduce trade barriers. Iran is also is in trade agreements such as Economic Cooperation organization (ECO) and Global System of Trade Preferences (GSTP). While it is generally believed that presence in trade agreements generally has positive effects on countries trade flows, there is no guarantee for positive effects on all countries and products. Therefore, the aim of this paper is to answer whether or not Iran’s membership in trade agreements has led to increase in saffron exports to member importing countries due to the importance of saffron exports for Iran. For this purpose, the gravity model and saffron exports data in the period of 2001-2014 were used. The results showed that income and population of saffron importers has positive and significant effects, while geographical distance and economic crisis has negative and significant effects on saffron exports. Based on the results, Iran’s membership in trade agreements has a significantly negative effect (- 3.475) on Iran’s saffron exports. In other words, membership in trade agreements cannot lead to increase Iran’s saffron exports to member trading countries in agreements. It seems that exporters have not been able to take advantage of membership in trade agreements despite adequate capacities. Therefore, it is suggested that the exporting companies of saffron use the institutional and legal framework provided by participating in these trade agreements to undertake long-term marketing strategies and increase Iran’s saffron export to its trading partners and develop the basket of destination export markets.