اثر کود شیمیایی اوره و کودهای آلی و زیستی مختلف بر عملکرد کمی و کیفی و برخی از ویژگی‌های خاک در کشت زعفران (Crocus sativus L.)

به منظور بررسی اثرات کاربرد کودهای آلی، شیمیایی و زیستی بر ویژگی‌های گیاه و خاک در کشت زعفران آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه زعفران شش ساله دانشگاه شاهد انجام گرفت. عامل اول کود شیمیایی نیتروژن (اوره)، در سه سطح (صفر، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار) و عامل دوم کودهای آلی و زیستی مختلف در چهار سطح (شاهد، ورمی کمپوست، ریزوباکتری‌های محرک رشد گیاه حاوی سودوموناس و باسیلوس و تلفیق ریزوباکتری‌های محرک رشد گیاه و ورمی کمپوست) بود. نتایج آزمایش نشان داد که تیمارهای کودی عملکرد کمی و کیفی زعفران و ویژگی‌های خاک را به طور معنی‌داری تحت تأثیر قرار دادند. تلفیق ورمی کمپوست با 50 کیلوگرم در هکتار کود اوره بیشترین اثر معنی‌دار را در افزایش عملکرد کمی و بهبود ویژگی‌های خاک داشت. به طوری که در این تیمار 42/6 درصد عملکرد خشک کلاله، 67/27 درصد نیتروژن خاک، 68/39 درصد ماده آلی خاک و 43/75 درصد فسفر قابل جذب خاک نسبت به شاهد افزایش یافت. نتایج این آزمایش نشان داد که به‌طورکلی در کشت زعفران کاربرد تلفیقی ورمی کمپوست به‌همراه نصف مقدار کود اوره توصیه‌شده می‌تواند باعث افزایش عملکرد گیاه و بهبود ویژگی‌های خاک شود.

The present experiment attempts to evaluate the effects of organic, chemical, and biological fertilizers on plant and soil properties in saffron cultivation. It has been performed in the research farm of Shahed University during the growing seasons of 2015-2016 as a factorial with two factors, based on a randomized complete block design with three replications. The first factor has been nitrogen fertilizer (urea) at three levels (0, 50, and 100 kg per ha), and the second, different types of non-chemical fertilizers at four levels (namely, control, vermicompost, PGPR bio-fertilizer with Pseudomonas and Bacillus bacteria, and integrated application of bio-fertilizer and vermicompost). Results show that fertilizer treatments have significantly changed the qualitative and quantitative properties of plant and soil. Among the fertilizer treatments, the integrated application of vermicompost along with 50 kg/ha chemical fertilizers have had the largest significant growth yields, improving soil properties, as stigma dry yield, soil nitrogen content, soil organic matter, and available soil phosphorus have increased by 42.6%, 66.67%, 68.39%, and 43.75%, compared to the control, in this treatment. As such, it can be said that totally-integrated application of vermicompost along with half of the recommended urea fertilizer is capable of increasing the yield and improving soil properties in saffron cultivation.