اثر وزن بنه مادری و عمق کاشت بر عملکرد گل و بنه های دختری زعفران (Crocus sativus L.) در دشت ساری

تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری طی شهریور 1398 تا آذرماه 1399 اجرا گردید. فاکتورهای آزمایش شامل سه گروه وزنی بنه مادری (گروه ریز 2±4 گرم, متوسط 2±10 گرم و درشت 2±15 گرم) و دو عمق کاشت (10 و 15 سانتی­متر) بود. صفات مورد مطالعه شامل: تعداد و عملکرد بنه­ های دختری, تعداد جوانه, تعداد و عملکرد گل و عملکرد کلاله خشک زعفران بود. نتایج تجزیه واریانس داده­ ها حاکی از تاثیر معنی­دار اثر وزن بنه مادری بر کلیه صفات بود. تغییر عمق کاشت نیز تاثیر معنی­داری بر کلیه صفات اندازه­گیری شده بجز عملکرد کل بنه های دختری داشت. اثر متقابل وزن بنه مادری و عمق کاشت تاثیر معنی داری بر صفات تعداد و عملکرد کل بنه ­های دختری­, عملکرد بنه­ های دختری زیر 4 گرم, تعداد و عملکرد بنه­ های دختری 8-4 گرم داشت و برای سایر صفات مورد مطالعه معنی دار نبود. نتایج مقایسات میانگین نشان داد که بالاترین تعداد بنه­های دختری و عملکرد کل بنه­های دختری به ترتیب با 485 بنه در متر مربع و 3/2435 گرم در متر مربع مربوط به تیمار کاشت بنه­های مادری درشت بود؛ اما اختلاف معنی­داری بین این صفات در دو عمق کاشت برای بنه درشت مشاهده نشد. کمترین عملکرد کل بنه­ های دختری مربوط به تیمار کاشت بنه­ های مادری ریز در عمق 10 سانتی متر برابر با 7/1488 گرم در متر مربع بود. شایان ذکر است که کاهش عمق کاشت زعفران از 15 به 10 سانتی­متر باعث افزایش تعداد جوانه­ های جانبی در بنه­ های دختری شد. میانگین وزن بنه دختری تولید شده در این آزمایش (بین 72/4 تا 37/5 گرم) تا حدود دو برابر بیشتر از مقدار تولید شده در مناطق خشک (منتشر شده در مقالات علمی) بود. نتایج نشان داد که کشت زعفران بصورت یک ساله در منطقه دشت ساری و با اولویت تولید بنه مرغوب و استفاده از این بنه­ ها در مناطق زعفران­ خیز و یا شرایط هواکشت, می­ تواند مورد توجه قرار گیرد.

The trend of temperature changes as well as the investigation of the phenological events of saffron in the study area showed that at the beginning of the growing season and in the middle of autumn, the emergence of leaves is observed along with the emergence of reproductive organs (fig. 1),This factor is probably related to the temperature fluctuations at the beginning of the plant’s growing season (Table 1), and on the other hand, due to the allocation of the stock of mother corms to the leaves, it ultimately reduces flowering and stigma yield. The results showed that the highest number of daughter tubers and the total yield of daughter corms with 485 corm/ m2 and 2435. 3 g/m2, respectively, were related to the treatment of large mother corm, however, no significant difference was observed between these traits in two planting depths for large corm (Table 2). The lowest total yield of daughter corms related to the treatment of planting small mother corms at a depth of 10 cm was equal to 1488. 7 corm/ m-2. The average weight of daughter corms produced in this experiment (between 4. 72 and 5. 37 g) was about twice more than the amount produced in dry areas (Moallem Banhangi et al. 2019, Moein Rad et al., 2018. Razavian et al. 2019, Sharifi et al. 2021 & Esmi et al. 2019). Conclusion: According to the results obtained in this experiment and also taking into account the texture of the field soil under test, the depth of 15 cm is more suitable than the depth of 10 cm for the production of corm with the desired size. But there is a possibility that in areas and lands with heavier soil, especially in the conditions of Mazandaran plain, which has abundant rainfall and poor drainage in some areas, shallower planting (10 cm deep) is better than deeper planting. It created more favorable conditions for root growth. Because the shallow planting depth, while creating drainage and better exit of excess water from the environment around the root and stem, provides a better growing environment for the growth of this plant. Therefore, according to the mentioned cases and the climatic features of the Sari plain, for better productivity of agricultural land in autumn and winter, saffron cultivation should be done annually and with priority to produce high-quality seeds and use these seeds in saffron-rich areas or conditions Aviation can be considered.