بررسی سياست توسعه كشت زعفران در راستاي كاهش مصرف آب در دشت مشهد

دشت مشهد یکی از دشت‌های استان خراسان رضوی است که جزو دشت‌های ممنوعه و ممنوعه بحرانی محسوب می‌شود. به دلیل بهره‌برداری غیرمجاز و بدون مجوز، سطح آب‌های زیرزمینی به‌تدریج کاهش یافته و با کمبود مخزن مواجه شده است. بنابراین انتخاب راهبردهای مناسب برای کاهش مصرف آب در این دشت ضروری است. محققان سیاست‌های مختلفی را برای کاهش مصرف آب کشاورزی پیشنهاد کرده‌اند، از جمله سیاست گسترش کشت محصولات با نیاز آبی کم مانند زعفران. این سیاست می‌تواند راه‌حل مناسبی برای مقابله با افزایش مصرف آب باشد. با این حال، از آنجا که سیاست‌های مختلف ابعاد و اثرات متفاوتی دارند، هر سیاست باید به‌طور صریح برای اثرات آن و همچنین پیامدهای آن مورد بررسی قرار گیرد.در این رابطه، پیامدهای سیاست توسعه کشت زعفران در سه سناریو تخصیص ۵٪، ۱۰٪ و ۱۵٪ از کل مساحت زمین‌های سه شهرستان واقع در دشت مشهد با استفاده از یک مدل برنامه‌ریزی ریاضی مثبت مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که با اجرای این سیاست، در هر سه شهرستان درآمد کشاورزان افزایش خواهد یافت. با این حال، مصرف آب تنها به طور جزئی در بینالود کاهش می‌یابد و در دو شهرستان دیگر تغییری نخواهد کرد. دلیل این امر این است که با گسترش کشت زعفران، به جای کاهش مساحت محصولاتی با نیاز آبی بالا، مساحت گندم و جو که آب کمتری نسبت به زعفران نیاز دارند، کاهش می‌یابد. بنابراین، کاهش مصرف آب اتفاق نمی‌افتد. سپس، سیاست افزایش کشت زعفران همراه با عدم کاهش سطح کل گندم و جو مورد بررسی قرار گرفت.مشاهده شد که اجرای این سیاست مصرف آب در هر سه شهر را کاهش داده و درآمد کشاورزان را افزایش می‌دهد.

Mashhad plain is one of plains of the Khorasan Razavi province, which is one of the prohibited and critically prohibited plains. Due to unlicensed and unauthorized exploitation, the groundwater level has been gradually lowered and with a deficit of reservoir. Therefore, choosing the right strategies to reduce water consumption in this plain is necessary. Various policies have been proposed to reduce agricultural water consumption by researchers, including the policy of expanding crops with low water requirements such as saffron. This policy may be a good solution to tackling the increasing use of water. However, since different policies have different dimensions and effects, each policy must be explicitly examined for the impact of each policy, as well as its implications. In this regard, the consequences of the policy of extending the cultivation of saffron in three scenarios of allocating 5%, 10% and 15% of the total land area of the three counties located in the Mashhad Plain was investigated using a positive mathematical programming model. The results showed that with the application of this policy, in all three cities, the income of farmers will increase. However, water consumption will decrease only slightly in Binalud, and will not change in the other two cities. This is because with the expansion of saffron cultivation, instead of reducing the area of products with a high water requirement, the area of wheat and barley that requires less water than saffron is reduced. Therefore, no reduction in water consumption results. So, next the policy to increase the cultivation of saffron, along with the absence of a decrease in total surface area of wheat and barley was examined next. It was observed that the application of this policy
would reduce the consumption of water in all three cities and increase the income of farmers