زعفران، گزینه‌ای سودآور برای جایگزینی محصولات آب‌بَر در سیستان و بلوچستان

دانشنامه جامع زعفران (ویکی زعفران) به نقل از ایرنا؛ سیستان و بلوچستان با توجه به موقعیت جغرافیایی و اقلیمی خاص خود، یکی از استان هایی است که در ۲ دهه گذشته با بحران‌ کم‌آبی و خشکسالی مواجه بوده است؛ در چنین شرایطی تغییر الگوی کشت و روی‌آوردن به محصولات کم‌آب‌بر به‌ویژه با ارزش افزوده بالا به یکی از موارد ضروری توسعه کشاورزی آن تبدیل شده است.

زعفران به‌عنوان یکی از محصولات با کمترین نیاز آبی و بالاترین ارزش اقتصادی می‌تواند گزینه‌ای بی‌نظیر برای جایگزینی محصولات آب‌بَر و همچنین توسعه کشاورزی پایدار در سیستان و بلوچستان باشد.

وضعیت کشت زعفران در سیستان و بلوچستان

بر اساس آخرین آمار در زمان حاضر سطح زیر کشت زعفران در سیستان و بلوچستان به ۵۰ هکتار می‌رسد که تولید سالیانه آن ۳۵۰ کیلوگرم است؛ مناطق عمده کشت زعفران در این استان شامل شهرستان‌های تفتان، خاش، میرجاوه و زاهدان است که بیشتر در مناطق معتدل و نسبتا مرتفع واقع شده‌اند، ویژگی‌های اقلیمی این مناطق نظیر تابستان‌های گرم و زمستان‌های سرد، شرایط مناسبی را برای کشت زعفران فراهم کرده است.

برداشت زعفران در این استان به‌طور معمولا در اوایل تا اواسط آذرماه انجام می‌شود که همزمان با فصل خشک و کم‌آب سال است و این امر مصرف کم آب در دوره رشد زعفران را بیشتر نمایان می‌کند.

اهمیت کشت زعفران در شرایط خشکسالی

یکی از ویژگی‌های مهم زعفران که آن را به محصولی مناسب برای کشت در سیستان و بلوچستان تبدیل می‌کند، نیاز آبی بسیار کم آن است؛ به‌طور میانگین، زعفران در هر هکتار حدود ۲ هزار و ۵۰۰ متر مکعب آب مصرف می‌کند، در حالی که بسیاری از محصولات دیگر مانند برنج یا گندم، به مراتب بیشتر از این میزان آب مصرف می‌کنند.
این ویژگی باعث می‌شود که زعفران نه‌تنها یک محصول مقاوم در برابر شرایط سخت اقلیمی باشد بلکه در مناطق خشک و نیمه‌خشک مانند سیستان و بلوچستان به یک محصول با اهمیت تبدیل شود که امکان توسعه کشاورزی را بدون تهدید منابع آبی فراهم می‌آورد.

کشت زعفران؛ فرصتی طلایی برای کشاورزان سیستان و بلوچستان

زعفران به‌عنوان یکی از محصولات با ارزش جهانی، مزایای اقتصادی و اجتماعی فراوانی دارد و توسعه کشت آن می‌تواند به تحول اقتصادی و اجتماعی در این خطه منجر شود؛ این محصول از نظر اقتصادی دارای سودآوری بالایی است و با توجه به تقاضای زیاد آن در بازارهای داخلی و بین‌المللی می‌تواند یک منبع درآمد پایدار و معتبر برای کشاورزان استان فراهم آورد.
این محصول همچنین به دلیل ویژگی‌های خاص خود از جمله مصرف کم آب، هزینه‌های کشت پایین و ارزش افزوده بسیار بالا یکی از محصولات کشاورزی پرارزش در سطح جهانی محسوب می‌شود، قیمت بالای زعفران در بازارهای جهانی، کشاورزان را به کشت آن ترغیب می‌کند و به‌ویژه در مناطقی با محدودیت‌های آبی، می‌تواند یک گزینه اقتصادی مناسب باشد.

همچنین توسعه کشت زعفران می‌تواند موجب ایجاد اشتغال در مناطق روستایی استان و بهبود وضعیت معیشتی کشاورزان شود به‌طوریکه این محصول نیازمند نیروی انسانی برای عملیات مختلفی چون کاشت، برداشت، خشک‌کردن و بسته‌بندی است.
زعفران در رشد پایدار کشاورزی تاثیرگذار است و به‌عنوان یک محصول پایدار و مقاوم در برابر شرایط اقلیمی سخت می‌تواند به توسعه کشاورزی پایدار در این خطه کمک کند؛ با توسعه کشت آن کشاورزان می‌توانند بدون آسیب وارد شدن به منابع آبی به تولید محصولات کشاورزی با ارزش ادامه دهند و در عین حال به حفظ محیط‌زیست و منابع طبیعی کمک شود.
جایگزینی محصولات پرآب با زعفران می‌تواند به تنوع اقتصادی در بخش کشاورزی استان نیز کمک کند به گونه ای که این امر نه تنها کشاورزی استان را مقاوم‌تر در برابر بحران‌ها و تغییرات اقلیمی می‌سازد بلکه باعث ایجاد توازن در استفاده از منابع طبیعی و اقتصادی می‌شود.
زعفران با ویژگی‌های خاص خود از جمله نیاز آبی کم، سودآوری بالا و مقاومت در برابر شرایط اقلیمی سخت به یکی از بهترین گزینه‌ها برای توسعه کشاورزی در این استان تبدیل شده است؛ تغییر الگوی کشت به سمت محصولاتی مانند زعفران با محدودیت‌های آبی موجود می‌تواند راه‌حل مناسبی برای مقابله با چالش‌های زیست‌محیطی و اقتصادی باشد و به یک جهش بزرگ در توسعه کشاورزی و اقتصاد منطقه تبدیل شود.

ضرورت گسترش کشت زعفران در سیستان و بلوچستان

رییس سازمان جهاد کشاورزی اسیستان و بلوچستان با اشاره به اهمیت تغییر الگوی کشت در مقابله با بحران خشکسالی گفت: کشت زعفران با نیاز آبی بسیار کم و ارزش اقتصادی بالا می‌تواند جایگزین مناسبی برای محصولات پرآب در استان باشد و به کشاورزان فرصت تولید پایدار و درآمدزایی بیشتر بدهد.
علیرضا دهمرده با بیان اینکه سطح زیر کشت زعفران در استان حدود ۵۰ هکتار است، افزود: سالانه بیش از ۳۵۰ کیلوگرم محصول از آن برداشت می‌شود.

رییس سازمان جهاد کشاورزی سیستان و بلوچستان از افزایش سطح زیر کشت زعفران در این استان خبر داد و گفت: با افزایش سطح زیر کشت این محصول تولید امسال در این استان ۱۵۰ کیلوگرم افزایش یافته است.

دهمرده با تاکید بر ضرورت گسترش کشت زعفران گفت: با توجه به کاهش منابع آبی و شرایط خشکسالی، تغییر الگوی کشت به سمت محصولات مقاوم به کم‌آبی نظیر زعفران می‌تواند علاوه بر صرفه‌جویی در مصرف آب به افزایش بهره‌وری و رونق اقتصادی کشاورزان استان کمک کند.
وی تأکید کرد: توسعه کشت زعفران نیازمند حمایت‌های آموزشی، فنی و تسهیلاتی است تا کشاورزان بتوانند این محصول باارزش را با کیفیت بالا تولید و در بازارهای داخلی و خارجی عرضه کنند.

برداشت زعفران در زاهدان

مدیر جهاد کشاورزی زاهدان مرکز سیستان و بلوچستان نیز از برداشت ۴۹ کیلوگرم زعفران از سطح هفت هکتار از زمین‌های کشاورزی این شهرستان در سال جاری خبر داد.

مهدی شهرکی، تغییر الگوی کشت و توسعه کشت گیاهان دارویی را از سیاست‌های اصلی جهاد کشاورزی زاهدان برشمرد و افزود: با توجه به شرایط آب‌وهوایی منطقه، کشت محصولات کم‌آب‌بر مانند زعفران در اولویت برنامه‌های ما قرار دارد.
وی ادامه داد: کشت گیاهان دارویی به‌عنوان راهکاری مؤثر برای مقابله با کم‌آبی، حفظ منابع آبی زیرزمینی و افزایش بهره‌وری آب در شهرستان زاهدان دنبال می‌شود.

به گزارش ایرنا، در سیستان و بلوچستان با وجود اقلیم خشک و میانگین بارش کمتر از ۱۰۰ میلی‌متر، سالانه نزدیک به پنج میلیون تن انواع محصولات کشاورزی، دامی و شیلاتی تولید می‌شود.
از مجموع کل تولیدات کشاورزی استان بیش از سه میلیون تن به محصولات زراعی اختصاص دارد.