خواص قومی-دارویی، فیتوشیمیایی و فارماکولوژیکی کروکوس ساتیووس (زعفران)

زعفران در منطقه جغرافیایی کمتر محدود و محدوده‌ای کوچک در جامو و کشمیر کشت می‌شود. این گیاه به دلیل خواص دارویی فراوان، برای درمان بیماری‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. زعفران با آشپزی کشمیری ارتباط دارد که به‌طور سنتی در این منطقه استفاده می‌شود و نماد میراث فرهنگی غنی آن است. در کشمیر، کشت زعفران خاص است و این محصول افسانه‌ای در مزارع با زهکشی خوب پامپور، جامو و کشمیر رشد می‌کند. زعفران به خاطر تولید زعفران با کیفیت بسیار بالا مشهور است. همچنین به دلیل ارزش بالایی که در زمینه ادویه و خواص دارویی دارد، توجه دانشمندان و مصرف‌کنندگان را به خود جلب می‌کند. در روندهای اخیر، هند از نظر مساحت و تولید تنها پس از ایران در رتبه دوم قرار دارد و در میان هفت کشور تولیدکننده زعفران در جهان، در رتبه پنجم از نظر بهره‌وری قرار می‌گیرد.

با این حال، تولید زعفران در حال حاضر به دلایل مختلفی از جمله کاهش بهره‌وری و مدیریت غیرعلمی پس از برداشت با مشکلاتی مواجه است.برخی از دیگر عوامل مسئول برای کاهش صنعت زعفران در کشمیر شامل عدم دسترسی به پیازهای با کیفیت خوب به عنوان مواد کاشت، باروری ضعیف خاک، عدم تأمین آبیاری مطمئن، آلودگی توسط جوندگان و بیماری‌ها، مدیریت ضعیف پس از برداشت، عدم امکانات مناسب بازاریابی و افزایش شهرنشینی بر روی زمین‌های زعفران است. این محصول افسانه‌ای در معرض خطر انقراض قرار دارد و نیازمند توجه جمعی محققان، کشاورزان و سیاست‌گذاران است. بنابراین، هدف از این مقاله مروری حاضر جمع‌آوری گزارش کامل وضعیت، توزیع و استفاده‌های زعفران از مناطق مختلف جامو و کشمیر است.

“Saffron is cultivated in the less confined limited geographical area in the Jammu and Kashmir. It is used in treating various diseases due to many medicinal values. Saffron is linked with the Kashmiri cuisine that is traditionally being used and embodies the rich cultural heritage of the region. In Kashmir saffron cultivation is peculiar and it is a legendry crop of the well-drained fields of Pampore, Jammu and Kashmir. It is famous for production of the very high quality saffron. It also interests both scientists and consumers due to its immense value in both spices and medicinal properties. Although, in the recent trends, India ranks second only after Iran in terms of both area and production, but also ranks fifth in terms of productivity among all the top seven saffron producing countries of the world.

However, Saffron production is currently suffering on several counts, falling productivity and unscientific post-harvest management are the major concerns. Some other factors that are responsible for the decline of saffron industry in Kashmir are, lack of availability of good-quality corms as seed material, poor soil fertility, lack of assured irrigation, infestation by rodents and diseases, poor post-harvest management, improper marketing facilities and increased urbanization on saffron lands. This legendary crop is under threat of extinction and warrants collective attention of researchers, farmers and policy makers. So, the aim of the present review paper is to collect complete report of the status, distribution, and uses of saffron from different region of Jammu and Kashmir”