ارزیابی اثربخشی درمانی عصاره‌های کلاله و گلبرگ زعفران بر زخم معده ناشی از اسید استیک در موش‌ها

زعفران (Crocus sativus L.) مدت‌هاست که به دلیل خواص درمانی‌اش به عنوان یک گیاه دارویی در طب سنتی ایرانی مورد توجه قرار گرفته است. با وجود این علاقه، اثرات آن بر اختلالات دستگاه گوارش به طور کامل مورد بررسی قرار نگرفته است. بنابراین، این مطالعه با هدف ارزیابی فعالیت داروشناختی عصاره‌های اتانولی کلاله زعفران (SS) و گلبرگ زعفران (SP) در زخم معده القا شده با اسید استیک در موش‌های صحرایی انجام شد. مدل زخم معده با استفاده از اعمال سروزال اسید استیک بر روی موش‌های نر ویستار شبیه‌سازی شد. سپس، به حیوانات به مدت 12 روز، به صورت خوراکی، عصاره‌های اتانولی SS یا SP به میزان 100 و 200 میلی‌گرم بر کیلوگرم، یا اومپرازول (40 میلی‌گرم بر کیلوگرم) یا محلول نمکی داده شد.ظاهر ماکروسکوپی و میکروسکوپی زخم‌های معده و سطوح مالوندیالدهید (MDA)، فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (VEGF)، و پروستاگلاندین E2 (PGE2) در بافت‌های معده ارزیابی شد.

بیشترین فعالیت ضد زخم در حیوانات تحت درمان با امپرازول مشاهده شد که کمترین اندازه زخم را داشتند (4.29 ± 1.78 میلی‌متر مربع). SS نتوانست اندازه زخم معده را در موش‌ها کاهش دهد. در مقایسه با موش‌های درمان نشده، درمان با SP به طور قابل توجهی شاخص‌های زخم را به صورت وابسته به دوز کاهش داد. سطوح معده‌ای PGE2، VEGF و MDA در حیوانات مبتلا به زخم معده و درمان نشده به طور قابل توجهی نسبت به گروه کنترل افزایش یافته بود. عصاره SS سطوح بالای PGE2 و VEGF را در هر دو دوز سرکوب کرد، در حالی که SP تأثیر قابل توجهی نداشت.هر دو درمان SS و SP به طور قابل‌توجهی سطح MDA را در موش‌های دارای زخم معده بهبود بخشیدند. درمان با امپرازول سطح PGE2 را افزایش داد و محتوای MDA را کاهش داد، اما بر سطح VEGF تأثیری نداشت. در نتیجه، یافته‌های ما نشان داد که کلاله زعفران تأثیر قابل‌توجهی بر فرآیند بهبود زخم معده ندارد، در حالی که گلبرگ‌های آن این فرآیند را تسریع می‌کنند. این اختلاف می‌تواند به تفاوت در متابولیت‌های ثانویه اصلی بین کلاله و گلبرگ‌های زعفران نسبت داده شود.

“Saffron (Crocus sativus L.) has long been considered a medicinal plant in Traditional Persian Medicine (TPM) due to its therapeutic properties. Despite this interest, its effects on gastrointestinal disorders have not been completely taken into consideration. Hence, this study aimed to evaluate the pharmacological activity of ethanolic extracts of saffron stigma (SS) and saffron petal (SP) in acetic acid-induced gastric ulcer in rats. The gastric ulcer model was imitated by the serosal application of acetic acid in male Wistar rats. Then, the animals were orally fed with 100 mg/kg and 200 mg/kg of ethanolic extracts of SS or SP, omeprazole (40 mg/kg), or saline for 12 days. The macroscopic and microscopic appearances of gastric ulcers and the levels of malondialdehyde (MDA), vascular endothelial growth factor (VEGF), and prostaglandin E2 (PGE2) in gastric tissues were assessed.

The highest anti-ulcer activity was observed in the omeprazole-treated animals with the lowest ulcer size (4.29 ± 1.78 mm2). SS could not reduce gastric ulcer size in rats. Compared to the untreated rats, SP treatment significantly decreased ulcer indices in a dose-dependent manner. The gastric levels of PGE2, VEGF, and MDA were significantly elevated in the untreated animals with gastric ulcers compared to rats in the control group. The SS extract suppressed the elevated PGE2 and VEGF levels at both doses, while SP did not have a significant influence. Both SS and SP treatments significantly ameliorated MDA levels in rats with gastric ulcers. Omeprazole treatment enhanced the PGE2 level and suppressed MDA contents, but it did not influence the VEGF level. In conclusion, our findings demonstrated that the saffron stigma has no significant effects on the gastric ulcer healing process, while its petals accelerate the process. This discrepancy can be attributed to the difference in the main secondary metabolites between saffron stigma and petals”