پایداری سیستم‌های تولید زعفران: مطالعه موردی شهرستان‌های بیرجند و قاین

این پژوهش با هدف ارزیابی سطح پایداری اکولوژیکی سیستم‌های تولید زعفران در دو منطقه مهم کشت این محصول، یعنی شهرستان‌های بیرجند و قاین، انجام شده است. با استفاده از پرسشنامه و تحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده از کشاورزان، به بررسی عوامل موثر بر پایداری این سیستم‌ها پرداخته شد. نتایج نشان داد که هر دو منطقه از نظر پایداری کلی در سطح متوسطی قرار دارند. با این حال، تحلیل عمیق‌تر داده‌ها، ضعف قابل‌توجهی را در بخش مدیریت آب و آبیاری آشکار کرد. این یافته نشان می‌دهد که سیستم‌های آبیاری موجود در این مناطق به اندازه کافی پایدار نبوده و نیازمند بهبود جدی هستند. علاوه بر این، نتایج همبستگی و رگرسیون نشان داد که عوامل مختلفی مانند سن کشاورز، نوع مالکیت زمین، درآمد، هزینه‌های تولید، سطح زیر کشت و نوع کود مصرفی، تاثیر قابل‌توجهی بر پایداری سیستم‌های تولید زعفران دارند.

نتایج کلیدی این پژوهش نشان می‌دهد که سطح پایداری سیستم‌های آبیاری در تولید زعفران به‌عنوان یکی از چالش‌های اصلی شناسایی شده است. همچنین، عوامل اجتماعی و اقتصادی مانند سن کشاورز، درآمد و نوع مالکیت زمین بر پایداری سیستم‌های تولید تاثیرگذار هستند. علاوه بر این، مدیریت صحیح کود و آب در افزایش پایداری سیستم‌ها بسیار موثر می‌باشد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در تدوین برنامه‌های بهبود پایداری تولید زعفران در مناطق مورد مطالعه مورد استفاده قرار گیرد. با توجه به اهمیت زعفران در اقتصاد منطقه، ارتقای پایداری این سیستم‌ها می‌تواند به افزایش بهره‌وری، حفظ منابع طبیعی و بهبود معیشت کشاورزان کمک شایانی کند.

This study aimed to evaluate the ecological sustainability of saffron production systems in two major saffron-growing regions, Birjand and Qaen counties. Using questionnaires and analysis of data collected from farmers, the factors affecting the sustainability of these systems were investigated. The results showed that both regions have a moderate level of overall sustainability. However, a deeper analysis revealed significant weaknesses in water management and irrigation practices. This finding indicates that the existing irrigation systems in these regions are not sufficiently sustainable and require significant improvements. Furthermore, correlation and regression analyses showed that various factors, such as the farmer’s age, land ownership type, income, production costs, cultivated area, and type of fertilizer used, significantly influence the sustainability of saffron production systems.

The key findings highlight that the sustainability of irrigation systems is a major challenge in saffron production. Additionally, social and economic factors, such as farmer age, income, and land ownership, impact the sustainability of these systems. Proper management of fertilizers and water is highly effective in enhancing system sustainability. These findings can be used to develop programs to improve the sustainability of saffron production in the studied regions. Given saffron’s importance to the regional economy, enhancing the sustainability of these systems can significantly contribute to increased productivity, natural resource conservation, and improved farmer livelihoods.