تحلیل پیامدهای تغییر کاربری اراضی کشاورزی در سکونتگاه‌های روستایی با تأکید بر کشت زعفران (نمونه موردی: دهستان میانجام شهرستان تربت‌جام)

تغییر کاربری اراضی کشاورزی در روستا عمدتاً به دلیل فعالیت‌های انسانی، علاوه بر تغییرات محیط‌زیستی غیرمستقیم، پیامدهای اجتماعی و اقتصادی مستقیم بر زندگی انسان‌ها داشته است. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف بررسی اثرات و پیامدهای کشت زعفران در سال‌های اخیر بر زندگی اهالی روستای میانجام در شهرستان تربت جام انجام شد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی و از نظر هدف بنیادی است. برای جمع‌آوری داده‌ها از روش‌های مستنداتی و مشاهده‌ای استفاده شده است.

جمعیت نمونه ۱۰ روستا در بخش میانجام است که بیشترین سطح کشت زعفران را دارند. از میان ۳۴۴۴ خانوار در مناطق نمونه روستایی، حجم نمونه ۱۱۵ خانوار با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی و فرمول کوکران با خطای (۰.۰۸٪) انتخاب شد.نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که از نظر اهالی روستا، تأثیر تغییر الگوی کشت در شاخص‌های اجتماعی-فرهنگی حداقل ۳.۸۴ و در شاخص‌های فیزیکی با میانگین ۴ بیشترین تأثیر را داشت. بر اساس نتایج آزمون T تک‌نمونه‌ای، تأثیرات کشت زعفران بر شاخص اقتصادی با مقدار ۵۶.۶۵ بیشتر از سایر شاخص‌هاست. در توزیع فضایی، میانگین تأثیرات کشت زعفران بر سطح روستاها، روستای اموگان با بیشترین عدد ۴.۲ و روستاهای بشزندان علیا و حاجی‌آباد با کمترین سطح ۸۶.۳ بود. نتایج تکنیک ARAS برای رتبه‌بندی دقیق نمونه روستاها این موضوع را تأیید کرد.

به منظور بررسی اهمیت رابطه بین متغیرهای پژوهش، ضریب اثرگذاری شاخص‌ها با استفاده از نرم‌افزار Smart PLS تعیین شد.ضریب مسیر t نشان داد که رابطه بین متغیرهای محیطی، فیزیکی و اقتصادی با اثرات کلی کشت زعفران در روستاهای نمونه‌برداری‌شده معنادار و مستقیم است. بر اساس ضرایب استاندارد، ۳۶٪ از اثرات کشت زعفران به‌طور مستقیم توسط شاخص اقتصادی پیش‌بینی می‌شود.

“Changing the use of agricultural land in the village mainly due to human activities, has had social, economic, and … direct consequences on human life in addition to indirect environmental changes. Therefore, the present study was conducted with the aim of investigating the effects and consequences of cultivation of saffron in recent years on the lives of villagers in the village of Miyanjam of the Torbate jam County. The research method in this research is descriptive-analytic and its type is fundamental in terms of purpose. Documentary and observational methods have been used to collect data.

The sample population is 10 villages in the rural district of Miyanjam that have the highest level of cultivation of saffron. From 3444 families in sample rural areas the sample size of 115 households was selected by the random sampling method using Cochran formula and error (0.08%),. The results of this study show that, in terms of villagers, the effect of changing the pattern of cultivation in socio-cultural indicators was 3.84 in the least and in the physical indices with the mean of 4 it had the most effect. According to the results of single sample T test, the effects of saffron cultivation on the economic index with the value of 56.65 are more than other indicators.

In the spatial distribution, the mean of the effects of saffron cultivation on the level of villages is Emogan village with the highest number of 4.2 and the villages of Bashzandan Olya and Hajiabadwith the lowest level of 86.3. The results of ARAS’s technique for accurate ranking of sample villages confirmed this. In order to investigate the significance of the relationship between research variables, the coefficient of effectiveness of the indices was determined using the Smart PLS software. The path coefficient of t indicated that the relationship between environmental, physical and economic variables with the general effects of saffron cultivation in the sampled villages was meaningful and direct. According to standard coefficients, 36% of the effects of saffron cultivation are predicted directly by the economic index”