کاربرد کودهای کالت معمولی و نانو کالت آهن و روی و زمان اولین آبیاری بر تولید گل و ویژگی‌های فیتوشیمیایی زعفران

به‌منظور بررسی تاثیر تاریخ آبیاری اول و کودهای کالت و نانو آهن و روی بر تولید گل و ویژگی‌های کیفی زعفران، این آزمایش به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در ۳ تکرار در سال زراعی ۹۷-۱۳۹۶ در کرمانشاه انجام گردید. تیمارهای آزمایش شامل تاریخ آبیاری اول به‌عنوان عامل اصلی در سه سطح ۱۰، ۲۰ و ۳۰ آبان‌ماه و کودهای کالت معمولی و نانو به‌عنوان عامل فرعی در شش سطح: (f۱: کود کالت معمولی آهن و روی به میزان ۴ کیلوگرم، f۲: کود کالت معمولی آهن و روی به میزان ۸ کیلوگرم، f۳: کود کالت معمولی آهن و روی به میزان ۱۲ کیلوگرم، f۴: کود نانو کالت آهن و روی به میزان ۴ کیلوگرم، f۵: کود نانو کالت آهن و روی به میزان ۸ کیلوگرم، f۶: کود نانو کالت آهن و روی به میزان ۱۲ کیلوگرم در هکتار)، به همراه یک تیمار شاهد (f۰: بدون مصرف کود) بودند.

نتایج آزمایش نشان داد که تاثیر تاریخ آبیاری اول و کود بر تعداد گل در متر مربع، وزن خشک گل و کلاله، سافرانال، کروسین و پیکروکروسین معنی‌دار شد. بیشترین تعداد گل در متر مربع، وزن خشک گل و کلاله در تاریخ آبیاری ۱۰ آبان به‌دست آمد و در تاریخ‌های ۲۰ و ۳۰ آبان روند کاهشی معنی‌داری مشاهده شد. در بین تیمارهای کودی، بالاترین تعداد گل در مترمربع، وزن خشک گل و کلاله مربوط به تیمار f۵ بود که با بقیه تیمارها اختلاف معنی‌داری داشت. بر اساس مقایسه میانگین‌ها سافرانال، کروسین و پیکروکروسین در تاریخ اولین آبیاری (۱۰ آبان) در مقایسه با سایر تاریخ‌های آبیاری اول بیشتر بود. در بین تیمارهای کودی، بیشترین سافرانال، کروسین و پیکروکروسین در تیمار f۵ به‌دست آمد. به‌طور کلی بیشترین وزن کلاله خشک و سافرانال، کروسین و پیکروکروسین در تاریخ آبیاری ۱۰ آبان و با مصرف کود نانو کالت به میزان ۸ و ۱۲ کیلوگرم و کود کالت به میزان ۱۲ کیلوگرم در هکتار به‌دست آمد.

To investigate the effects of first irrigation timing and conventional and nano-chelate fertilizers on saffron flower yield and qualitative properties, an experiment was conducted as a split-plot design based on a randomized complete block design with three replications during the 2018-2019 growing season in Kermanshah. The treatments included first irrigation timing as the main factor at three levels (November 10, 20, and 30) and fertilizers as the sub-factor at six levels: (f1: conventional chelate iron and zinc at 4 kg/ha, f2: conventional chelate at 8 kg/ha, f3: conventional chelate at 12 kg/ha, f4: nano-chelate iron and zinc at 4 kg/ha, f5: nano-chelate at 8 kg/ha, f6: nano-chelate at 12 kg/ha), along with a control treatment (f0: no fertilizer).

The results showed that the effects of first irrigation timing and fertilizer on flower number per square meter, dry flower and stigma weight, safranal, crocin, and picrocrocin were significant. The highest flower number per square meter, dry flower, and stigma weight were obtained with irrigation on November 10, with a significant decreasing trend observed on November 20 and 30. Among the fertilizer treatments, the highest flower number per square meter, dry flower, and stigma weight were recorded for treatment f5, which significantly differed from other treatments. Based on mean comparisons, safranal, crocin, and picrocrocin contents were higher with the first irrigation on November 10 compared to other dates. Among fertilizer treatments, the highest safranal, crocin, and picrocrocin contents were obtained with treatment f5. Overall, the highest dry stigma weight, safranal, crocin, and picrocrocin contents were achieved with irrigation on November 10 and the application of nano-chelate fertilizer at 8 and 12 kg/ha and conventional chelate at 12 kg/ha.