مدل سازی الگوی پانل فضایی در تحلیل شبکه تجارت خارجی زعفران

از جمله عواملی که تأثیر بسزایی در توسعه اقتصادی کشورها دارد اتکا به تجارت خارجی بوده و به علت وابستگی کشورها به درآمدهای صادراتی و واردات تجارت خارجی نقش اساسی و الکترایاپذیری در رشد و توسعه بخش های مختلف ایفا می کند. تجارت خارجی محصولات کشاورزی به علت ارزآوری باال و پایدار نقش مهمی در گسترش صادرات و واردات کشورهای مختلف بازی می کند. در میان محصولات کشاورزی، زعفران یکی از مهم ترین کالاهای صادراتی کشاورزی می باشد که سهم زیادی در ایجاد ارزش افزوده بخش کشاورزی برعهده دارد. این مطالعه به بررسی و تحلیل شبکه تجارت خارجی زعفران در بین یازده کشور فعال از جمله ایران در این حوزه پرداخته است. آمار و اطلاعات لازم طی سال های 2007-2016 جمع آوری گردید. با توجه به پراکندگی جغرافیایی کشورهای مورد بررسی از یک الگوی پانل فضایی جهت تحلیل عوامل اثرگذار بر ارزش تجارت زعفران استفاده شد. نتایج پرآورد روش‌های OLS، وقفه فضایی و خطای فضایی نشان داد که متغیرهای قیمت واردات به ازای هرگرم، قیمت صادرات به ازای هرگرم، شاخص آزادسازی اقتصادی، شاخص استانداردهای صادراتی، تولید ناخالص داخلی، نرخ واقعی ارز و شاخص سیاست های حمایتی دولت از صادرات زعفران معنی دار و بر ارزش تجارت دارای اثر مثبت هستند. مثبت و معنی دار شدن ضریب وابستگی فضایی نشان می دهد که مجاورت و همسایگی نقش مهمی در افزایش یا کاهش تجارت دارد. به این معنی که چنان چه ارزش تجارت زعفران کشورهای مجاور افزایش یابد، ارزش تجارت در کشور موردنظر به اندازه ضریب همسایگی افزایش می یابد.

One of the factors that have a significant impact on the economic development of countries is reliance on foreign trade, and due to the dependence of countries on export earnings and the import of foreign trade, it plays an essential and indisputable role in the growth and development of different sectors. Foreign trade in agricultural products has an important role in expanding the export and import of various countries due to its high and stable value. Among the agricultural products, saffron is one of the most important export commodities of agriculture, which contributes greatly to the creation of agricultural value added. This study examines and analyzes Saffron’s foreign trade network among 11 active countries including Iran in this area. The required data and statistics were collected during the years 2007-2016. Considering the geographical dispersion of the studied countries, a spatial panel model was used to analyze the factors affecting the value of saffron trade. The results of estimating OLS methods, spatial interruption and spatial error showed that import price variables per gram, export price per gram, export volume, export standards index, gross domestic product, exchange rate and government support index in agricultural sector is significant and has a positive effect on the value of trade. Positive and significant spatial dependency coefficient shows that neighborhood is an important role in increasing or decreasing trade. This means that, as long as the value of saffron trade in neighboring countries increases, the value of trade in the target country will increase as the size of the coefficient.