شناسایی مناطق مستعد کشت زعفران در آذربایجان غربی بر اساس شاخص‌های آب و هوایی

در بین محصولات کشاورزی زعفران Crocus sativus L از جمله ارزشمند‌ترین محصولاتی است که با توجه به ویژگی‌های خاص خود، امکان گسترش، تولید و صادرات آن وجود دارد. در بیشتر مناطق کشور به علت نیاز آبی کم این محصول و سازگاری مناسب آن با شرایط محیطی، امکان کشت این گیاه وجود دارد. لذا در سال‌های اخیر سطح زیر کشت زعفران به‌خصوص در استان آذربایجان غربی افزایش یافته است. در پژوهش حاضر آمار و اطلاعات ماهیانه درجه حرارت حداقل، درجه حرارت متوسط، درجه حرارت حداکثر و نیز اختلاف درجه حرارت شبانه‌روز در استان در یک دوره ۴۰ ساله جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS معادلات رگرسیون برآورد گردید. سپس با استفاده از معادلات و ArcGIS به پهنه‌بندی آب و هوایی مناطق مستعد کشت زعفران پرداخته شد. بررسی نقشه‌های پهنه‌بندی تهیه‌شده نشان داد که مناطق جنوبی استان دارای بهترین موقعیت از لحاظ پارامترهای مورد بررسی برای کشت زعفران و این روند از جنوب به سمت نواحی شمالی استان روندی کاهشی داشت.

Among agricultural products, saffron (Crocus sativus L.) is one of the most valuable, with potential for expansion, production, and export due to its unique characteristics. In most regions of Iran, saffron cultivation is feasible due to its low water requirements and adaptability to environmental conditions. In recent years, the area under saffron cultivation has increased, particularly in West Azerbaijan province. In this study, monthly data on minimum, average, and maximum temperatures, as well as diurnal temperature differences, were collected over a 40-year period in the province. Regression equations were estimated using SPSS software. Subsequently, using these equations and ArcGIS, climatic zoning of areas suitable for saffron cultivation was performed. The prepared zoning maps indicated that the southern regions of the province have the best conditions for saffron cultivation based on the studied parameters, with a decreasing trend from south to north.