تحلیل پژوهشهای زراعی زعفران ایران در دهه اخیر

به منظور بررسی خالقها و تعیین اولویتهای پژوهشی، مطالعه ای در خصوص مقالات علمی-پژوهشی در حوزه زراعی زعفران که در ۱۰ (سال اخیر ۱۳۹۰-۱۴۰۰) در مجلات داخل کشور منتشر شده است، به اجرا درآمد. مقالات از نظر محل پژوهش، مدت پژوهش، مقیاس مکانی اجرا، موضوع تحقیق، تعداد تیمارهای کودی مورد استفاده، عملکرد کمی و کیفی طبقه بندی و نتایج آنها مورد بررسی قرار گرفت.

نتایج نشان داد که در دهه اخیر، تعداد ۲۴۲ مقاله علمی و پژوهشی مرتبط با مسائل زراعی زعفران به چاپ رسیده است. آزمایش های یک ساله ۵۴.۷ درصد از کل مقالات را به خود اختصاص داد و مابقی مربوط به آزمایش های بیش از دو سال بود. علاوه بر این، ۹۰.۳ درصد از کل مقالات حاصل آزمایش های مزرعه ای بوده و ۹.۷ درصد نیز در محیط های کنترل شده اجرا شدند. از بین موضوعات اصلی پژوهش، جنبه های اکولوژیکی و ویژگی های مرتبط با کاشت، داشت و برداشت و بیوتکنولوژی به ترتیب ۷۰ و ۱۳.۱ درصد از کل مقالات را به خود اختصاص دادند. سهم مدیریت علف های هرز، آفات و بیماری های گیاهی از کل مقالات ۵.۹ درصد و مدل سازی و تغییر اقلیم حدود ۷ درصد از کل مقالات بود. همچنین نتایج نشان داد که تغذیه گیاهی با ۳.۳۷ درصد بیشترین فراوانی تیمارهای به کار رفته را در دهه اخیر به خود اختصاص داد و پس از آن وزن بنه (۱۷.۵ درصد)، آبیاری (۱۳.۷ درصد) و تراکم بنه (۹.۱ درصد) در رتبه های بعدی از این لحاظ قرار داشتند.

همچنین، تیمار کود آلی، شیمیایی و زیستی به ترتیب ۴۸، ۳۰ و ۲۲ درصد از تیمارهای کودی مورد مطالعه در دهه اخیر را به خود اختصاص دادند. همچنین، نتایج نشان داد که محققان در پژوهش های انجام شده توجه کمتری به کیفیت محصول داشتند به طوری که فقط ۲۲.۵ درصد از مقالات مربوط به کیفیت زعفران بودند. به طور کلی، بر اساس یافته های این تحقیق نتیجه گیری شد که نظام حاکم بر این پژوهش ها از الگوی مطلوبی برخوردار نبوده و توجه بیشتر به پژوهش های بلندمدت و انجام آزمایش های کیفی زعفران باید در اولویت قرار گیرد.

In order to investigate the creators and determine research priorities, a study was conducted on scientific-research articles in the field of saffron cultivation that were published in 10 (the last year 1390-1400) journals in the country. The articles were classified in terms of research location, research duration, spatial scale of implementation, research topic, number of fertilizer treatments used, quantitative and qualitative performance, and their results were examined.

The results showed that in the last decade, 242 scientific and research articles related to saffron cultivation issues have been published. One-year experiments accounted for 54.7% of the total articles, and the rest were related to experiments lasting more than two years. In addition, 90.3% of the total articles were the results of field experiments and 9.7% were conducted in controlled environments. Among the main research topics, ecological aspects and characteristics related to planting, storage and harvesting, and biotechnology accounted for 70 and 13.1% of the total articles, respectively. The share of weed, pest and plant disease management was 5.9% of the total articles and climate modeling and change was about 7% of the total articles. The results also showed that plant nutrition with 3.37% accounted for the highest frequency of treatments used in the last decade, followed by corm weight (17.5%), irrigation (13.7%), and corm density (9.1%).

Also, organic, chemical, and biological fertilizer treatments accounted for 48, 30, and 22% of the fertilizer treatments studied in the last decade, respectively. The results also showed that researchers paid less attention to product quality in the research conducted, so that only 22.5% of the articles were related to saffron quality. In general, based on the findings of this study, it was concluded that the system governing these studies did not have a desirable pattern and more attention should be paid to long-term research and conducting saffron quality tests.