بررسی نقوش محلی معاصر روی پشتی‌های شهر گناباد

بالش‌ها پارچه‌های کوچک و نرم بافته شده‌ای هستند که آماده می‌شوند (با الیاف مانند پنبه یا پرز فرش پر می‌شوند) و پس از آن از پارچه برای تکیه دادن در مجلس‌ها استفاده می‌شود. با توجه به کمبود پژوهش‌های جامع درباره آثار بافته شده در شهر گناباد، این مقاله از روش توصیفی-تحلیلی برای دستیابی به دسته‌بندی و شناخت موتیف‌های بالش‌های گناباد و پژوهش درباره معنا و مفهوم آن‌ها استفاده می‌کند. پس از انجام مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی، تلاش شده است پاسخ این پرسش‌ها یافت شود:

۱. نقش رسوم و باورهای مذهبی و تأثیرات محیط و باورها و مؤلفه‌های بومی در بالش‌ها و بافت‌های گناباد چیست؟ ۲. بالش‌ها و پارچه‌های بافته شده شهر گناباد از نظر طراحی و الگو چگونه دسته‌بندی می‌شوند؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که علاوه بر موتیف‌های بلوچ، عرب و ترکمن که نتیجه مهاجرت یا حمله به این بخش از خراسان بوده‌اند، موتیف‌های محلی که از رسوم، باورها و اقلیم منطقه مشتق شده‌اند نیز وجود دارند.در این بافت‌ها نقش مهمی ایفا می‌کنند.

موتیف‌های محلی را می‌توان در گیاهان مناطقی با آب و هوای مختلف یافت، مانند گل‌های وحشی، محمدی، زعفران و لاله، همچنین گندم و جو. در میان درختان می‌توان به سرو، سرو کوهی و بید مجنون اشاره کرد که همگی موتیف‌های گیاهی هستند که نماد استقامت، زیبایی و آرزوی برکت و درمان بیماری‌ها هستند.

موتیف‌های حیوانی به شکل بز، آهوی و قوچ نماد سخت‌کوشی و استقامت هستند و شیر نماد آیین عاشورا است. در میان پرندگان، خروس و کبوتر به عنوان نشانه سپیده‌دم و پیام‌آوران در مناطق صحرایی در نظر گرفته می‌شوند، هرچند که تیهو، قرقاول، گنجشک و غیره نیز مشاهده شده‌اند. موتیف‌های انسانی به صورت شغل و کار مردم، باورها و آرزوهای خوشبختی برای تازه‌عروس‌ها بر روی بالش‌ها بافته می‌شوند.

“Pillows are small fluffy woven fabrics that are prepared (filled with fibers such as cotton or rug fluff) and after that the fabric is used for leaning in the parties. Due to lack of comprehensive research on woven works in Gonabad city, this article uses a descriptive-analytical method to achieve the classi-fication and recognition of Gonabad pillows motifs and research on their meaning and concept. After conducting library and field studies, an attempt has been made to find answers to these questions:

1. What is the role of customs and religious beliefs and the effects of the environment and indigenous beliefs and components in the pillows and weaving of Gonabad? 2. How are the pillows and woven fabrics of Gonabad city classified in terms of design and pattern? The findings show that in addition to Baluchi, Arab and Turkmen motifs that were the result of immigration or invasion to this part of Kho- rasan, local motifs derived from the customs, beliefs and climate of the region, play a significant role in these textures.

Local motifs can be found in the vegetation of climates such as wildflowers, Moham- madi, saffron and tulips, as well as wheat and barley. Among the trees, we can mention cypress, cedar and weeping willow which are all the plant motifs that symbolize endurance, beauty and the desire for blessings and ailment. Animal motifs in the form of goats, deer and rams symbolize hardiness and perseverance, and lion is a symbol of the Ashura religion.

ceremony. In birds, roosters and pigeons can be considered as a sign of dawn and messengers in the desert region, although partridges, pheasants, sparrows, etc. were also observed. Human motifs as a profession and work of the people, beliefs and wishes of happiness for newlyweds are woven on the pillows”