بررسی استفاده از سطوح مختلف میکوریزا و ورمی‌کمپوست بر عملکرد کمی و کیفی زعفران (Crocus sativus L.)

به منظور بررسی ویژگی‌های کمی و کیفی کلاله، گل و برگ زعفران (Crocus sativus. L) تحت تأثیر سطوح مختلف ورمی‌کمپوست و میکوریزا، پژوهشگران یک آزمایش فاکتوریل در طراحی کاملاً تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان در سال‌های 2017–2018 انجام دادند. عوامل مورد بررسی شامل ورمی‌کمپوست در چهار سطح (0، 8000، 16000 و 24000 کیلوگرم در هکتار) و تلقیح میکوریزا در چهار سطح (0، 7.5، 10 و 15 گرم برای هر محل کاشت) بود (در هر محل کاشت دو پیاز با وزن یکسان (7.5 ± 0.5 گرم) کاشته شد)نتایج نشان داد که ورمی‌کمپوست تأثیر قابل‌توجهی بر مساحت برگ و وزن خشک، کراسین و پیکروکروسین در هر دو سال داشت.

به همین ترتیب، وزن خشک برگ و مساحت برگ تحت تأثیر میکوریزا در هر دو سال به‌طور معنی‌داری قرار گرفت. اثر تعامل بین کود ورمی‌کمپوست و میکوریزا روی صفات اجزای برگ شامل: مساحت برگ در سال اول و تعداد گل، کلروفیل ‘الف’، ‘ب’ و کل کلروفیل در سال دوم معنی‌دار بود. نتایج همچنین نشان داد که حداکثر تعداد گل زعفران در سال اول از درمان ۲۴،۰۰۰ کیلوگرم در هکتار ورمی‌کمپوست (۳.۲۳ گل در هر متر مربع) و درمان کود میکوریزا به میزان ۱۰ گرم برای هر مکان کاشت (۳.۴۵ گل در هر متر مربع) به‌دست آمد.حداکثر تعداد گل زعفران در سال دوم از کاربرد ۲۴,۰۰۰ کیلوگرم در هکتار ورمی‌کمپوست (۷۷.۲۵ گل در متر مربع) و ۱۰ گرم کود میکوریزی برای هر محل کاشت (۸۴.۴۱ گل در متر مربع) به دست آمد.

همچنین استفاده از ۱۰ گرم میکوریزا برای هر محل کاشت در سال دوم باعث افزایش ۴۶.۲۱ درصدی عملکرد خشک کلاله‌ها نسبت به کنترل شد. به همین ترتیب، ۱۰ گرم میکوریزا برای هر محل کاشت باعث افزایش ۱۳۷.۵ درصدی وزن خشک برگ‌های یک گیاه نسبت به کنترل گردید. به همین ترتیب، کاربرد ۲۴,۰۰۰ کیلوگرم در هکتار باعث افزایش ۴۱.۶۶ درصدی وزن خشک برگ‌ها نسبت به کنترل شد. در نهایت، تلقیح میکوریزا به میزان ۱۰ گرم برای هر محل کاشت به همراه کاربرد کود ورمی‌کمپوست به میزان ۲۴,۰۰۰ کیلوگرم در هکتار به‌طور چشمگیری ویژگی‌های زعفران را بویژه ویژگی‌های کمی افزایش داد.با استفاده از 10 گرم میکوریزا برای هر محل کاشت (5 سانتی‌متر × 5 سانتی‌متر) در سال دوم، محصول کلاله زعفران در این تیمار 3.498 کیلوگرم در هکتار بود، که نشان‌دهنده 46.21 درصد افزایش نسبت به گروه کنترل بود.

In order to investigate saffron (Crocus sativus. L) stigma, flower and leaf quantitative and qualitative characteristics under the effect of different vermicompost and mycorrhiza levels, researchers conducted a factorial experiment in the completely randomized design with three replications in the research farm of the agricultural faculty of Shahid Bahonar University of Kerman in 2017–2018. The investigated factors included vermicompost in four levels (0, 8000, 16,000 and 24,000 kg ha-1) and inoculation with mycorrhiza in four levels (0, 7.5, 10 and 15 g for every planting location) (in every planting location two corms with the same weight (7.5 ± 0.5 g) were planted).

Results indicated significant effect of vermicompost on the leaf area and dry weight, crocin and picrocrocin in both years. Likewise, leaf dry weight and leaf area were significantly affected by mycorrhiza in both years. The interaction effect of vermicompost fertilizer and mycorrhiza was significant on the traits of leaf components comprising: leaf area in the first year and flower number, chlorophyll ‘a’, ‘b’ and total chlorophyll in the second year. Results also indicated that the maximum number of the saffron flower in the first year was obtained from the treatment of 24,000 kg ha-1 vermicompost (3.23 flowers per square meter) and 10 g mycorrhiza fertilizer treatment for every planting location (3.45 flowers per square meter).

The maximum number of the saffron flower in the second year was obtained from the treatment of 24,000 kg ha-1 vermicompost (77.25 flowers per square meter) and 10 g mycorrhiza fertilizer treatment for every planting location (84.41 flowers per square meter). Also using 10 g mycorrhiza for every planting location in the second year enhanced the stigmas dry yield by 46.21 % compared with the control. Likewise, 10 g mycorrhiza for every planting location enhanced the dry weight of one-plant leaves by 137.5 % compared with the control. On the same way, the application of 24,000 kg ha-1 enhanced the leaf dry weight by 41.66 % compared with the control. Totally, the mycorrhiza inoculation in the level of 10 g for every planting location along with vermicompost fertilizer application by 24,000 kg ha-1 significantly increased saffron traits especially quantitative characteristics. By using 10 g mycorrhiza for each planting place (5 cm × 5 cm) in the second year, the saffron stigma yield was 3.498 kg per hectare in this treatment, which revealed 46.21 % increase compared with the control.