امکان بهبود عملکرد گل و پیاز زعفران (Crocus sativus L.) از طریق مدیریت آبیاری و بافت خاک

به منظور مطالعه تأثیر بافت خاک و مدیریت آبیاری بر عملکرد گل و پیاز زعفران (Crocus sativus L.)، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی سرايان، دانشگاه بیرجند در طی دو فصل کشت (2013–2015) انجام شد. این مطالعه به صورت فاکتوریل بر اساس طرح بلوک کامل تصادفی انجام گرفت. عوامل آزمایشی شامل فواصل آبیاری (هر یک و دو هفته که معادل 3000 و 1600 متر مکعب بر هکتار به طور استاندارد و آبیاری کمبود است، به ترتیب) و بافت خاک (100 درصد خاک، 75 درصد خاک + 25 درصد شن، 50 درصد خاک + 50 درصد شن، 25 درصد خاک + 75 درصد شن و 100 درصد شن) بود.نتایج اولین فصل شکوفایی نشان داد که حداکثر تعداد گل‌ها (74.33 عدد در متر مربع) و عملکرد کلاله خشک (3.216 کیلوگرم در هکتار) در فاصله آبیاری یک هفته‌ای با 50 درصد شن + 50 درصد خاک به دست آمد.

حداکثر مقادیر این ویژگی‌ها (308.2 گل در متر مربع و 9.37 کیلوگرم در هکتار کلاله خشک) در سال دوم در فاصله آبیاری یک هفته‌ای با 75 درصد شن + 25 درصد خاک به دست آمد. بیشترین تعداد پیازهای جانشین بزرگ (≥9 گرم) (111 و 200 عدد در متر مربع) و عملکرد (11,289 و 21,582 کیلوگرم در هکتار) با فاصله آبیاری یک هفته‌ای و 25 درصد شن + 75 درصد خاک و 75 درصد شن + 25 درصد خاک در پایان اولین و دومین دوره رشد به دست آمد. علاوه بر این، فاصله آبیاری یک هفته‌ای عملکرد پیازهای جانشین را در مقایسه با فاصله‌های آبیاری دو هفته‌ای در هر دو دوره رشد 20 درصد افزایش داد. بنابراین، نتیجه‌گیری شد که انتخاب بافت خاک معتدل و سبک و فاصله‌های آبیاری کوتاه‌تر (معادل 3000 متر مکعب در هکتار) از عوامل مهم برای بهبود عملکرد گل و پیاز زعفران هستند.

In order to study the effect of soil texture and irrigation management on flower and corm yield of saffron (Crocus sativus L.), an experiment was conducted at research field of Agricultural Faculty of Sarayan, University of Birjand during two growing seasons (2013–2015). The study was performed as factorial based on Randomized Complete Block Design. Experimental factors were irrigation intervals (every one and two weeks equal to 3000 and 1600 m3. ha−1 as normal and deficit irrigation, respectively) and soil texture (100 % soil, 75 % soil+25 % sand, 50 % soil+50 % sand, 25 % soil+75 % sand and 100 % sand). Results of the first flowering season showed that maximum number of flowers (74.33 No. m-2) and yield of dry stigma (3.216 kg.ha-1) obtained in one week irrigation interval with 50 % sand+50 % soil.

The maximum values of these traits (308.2 flower per m2 and 9.37 kg.ha-1 dry stigma) during the second year were gained in one week irrigation interval with 75 % sand+25 % soil. The highest amounts of large (≥9 g) replacement corms number (111 and 200 No.m-2) and yield (11,289 and 21,582 kg.ha-1) were obtained by one week irrigation interval and 25 % sand+75 % soil and 75 % sand+25 % soil at the end of first and second growing seasons, respectively. Furthermore, one week irrigation interval increased replacement corms yield by 20 % compared with two weeks irrigation intervals in both growing seasons. Therefore, it was concluded that selection of moderate and light soil texture and shorter irrigation intervals (equal to 3000 m3. ha-1) are important factors for improving flower and corm yield of saffron.