ارزیابی تاثیر مدیریت آبیاری با کاربرد کود آلی و پلیمرهای ابر جاذب ریز ترکیب بر عملکرد اقتصادی و تولید مواد موثره در گیاه دارویی زعفران (.Crocus sativus L)

به منظور یافتن و توصیه روشی جهت بهبود رشد رویشی و زایشی، همچنین عملکرد اقتصادی زعفران با استفاده از مواد آلی اصلاح کننده خاک، آزمایشی بصورت کرت های خرد شده شامل: سه دور آبیاری 30، 50 و 70 روزه بعنوان کرت های اصلی و سه عامل ورمی کمپوست، تراکوتم و بلور آب آ بصورت ساده و ترکیبی همچنین شاهد به عنوان کرت های فرعی به مدت سه سال زراعی (96- 1393) در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده زعفران، دانشگاه تربت حیدریه اجرا شد. نتایج نشان داد که اثر تیمارها روی کلیه صفات کمی و کیفی مورد مطالعه معنی دار بود (p ≤ 0.01). به طوری که بیشترین تعداد متوسط برگ (43/9 برگ در کلنی) و بنه دختری (346/7 بنه دختری در متر مربع) در تیمار دور آبیاری 50 روزه به ترتیب با کاربرد ترکیب ورمی کمپوست با تراکوتم و بلور آب آ حاصل شد. همچنین بالاترین عملکرد متوسط رشد زایشی شامل تعدادگل (474/2 گل در مترمربع) در تیمار دور آبیاری 50 روزه با کاربرد تلفیقی سه گانه بلور آب آ، ورمی کمپوست و تراکوتم، عملکرد گل تر (2509/2 کیلو گرم در هکتار) و عملکرد اقتصادی کلاله خشک (24/8 کیلو گرم در هکتار) در تیمار دور آبیاری 30 روزه با کاربرد تلفیقی بلور آب آ و ورمی کمپوست در سال سوم به دست آمد. بیشترین عملکرد مواد موثره شامل کروسین (13/7 درصد) در تیمار دور آبیاری 30 روزه و پیکروکروسین (6/7 درصد) در تیمار دور آبیاری 70 روزه با کاربرد تلفیقی ورمی کپوست و بلور آب آ و سافرانال (2/9 درصد) در تیمار دور آبیاری 30روزه با کاربرد ترکیبی سه گانه ورمی کمپوست، بلور آب آ و تراکوتم در سال سوم حاصل شد. بالاترین کارایی آب مصرفی به مقدار 0/0096 کیلوگرم (کلاله خشک) در مترمکعب در تیمار دور آبیاری 70 روزه با کاربرد ترکیبی بلور آب آ با ورمی کمپوست در سال سوم مشاهده شد. کمترین عملکرد در تمام صفات مورد بررسی مربوط به تیمار شاهد بود. نتیجه این که می توان ترکیبات آلی اصلاح کننده خاک را به صورت تلفیقی و با اعمال دور آبیاری 50 روزه به منظور افزایش بهره وری از منابع آبی موجود و بهبود عملکرد کمی وکیفی گیاه زعفران در مناطق خشک و نیمه خشک مورد استفاده قرار داد.

In order to find and recommend a method to improve vegetative and reproductive growth, as well as the economic performance of saffron using organic soil amendments, an experiment was conducted in split plots, consisting of three irrigation intervals of 30, 50, and 70 days as main plots, and three factors of vermicompost, TracoThem, and Aqua Crystal, applied individually and in combination, along with a control as subplots, over three cropping years (2014-2017) at the Saffron Research Institute experimental farm, Torbat Heydarieh University. The results showed that the treatments had a significant effect on all studied quantitative and qualitative traits (p ≤ 0.01). The highest average number of leaves (43.9 leaves per clump) and daughter corms (346.7 daughter corms per square meter) were obtained in the 50-day irrigation treatment combined with the use of vermicompost with TracoThem and Aqua Crystal, respectively. Also, the highest average reproductive growth performance, including the number of flowers (2.474 flowers per square meter), was obtained in the 50-day irrigation interval treatment with the combined application of Aqua Crystal A, vermicompost, and Tracometh. Fresh flower yield (2,509.2 kg per hectare) and economic yield of dried stigmas (8.24 kg per hectare) were achieved in the 30-day irrigation interval treatment with the combined use of Aqua Crystal A and vermicompost in the third year. The highest yield of active compounds included crocin (7.13%) in the 30-day irrigation interval treatment, Picrocrocin (6.7%) in the 70-day irrigation interval treatment with the combined application of vermicompost and Aqua Crystal A, and Safranal (2.9%) in the 30-day irrigation interval treatment with the triple combination of vermicompost, Aqua Crystal A, and Tracometh in the third year. The highest water use efficiency, 0.0096 kg (dry stigma) per cubic meter, was observed in the 70-day irrigation interval treatment with the combined application of Aqua Crystal A and vermicompost in the third year. The lowest performance across all evaluated traits was related to the control treatment.The conclusion is that organic soil amendments can be applied in combination, along with a 50-day irrigation interval, to improve the efficiency of existing water resources and enhance both the quantitative and qualitative performance of saffron plants in arid and semi-arid regions.