ارزیابی اثرات آللوپاتیک و ضد قارچی غلظت‌های مختلف عصاره آبی برگ و پیاز زعفران (Crocus sativus L.) بر سداب معمولی

“امروزه عوارض ناشی از کاربرد علفکشها و قارچکشهای شیمیایی به عنوان یکی از چالشهای بسیار مهم زیستمحیطی در دنیا مطرح شده است. از این رو استفاده از مواد طبیعی دارای توان علفکشی و قارچکشی میتواند به عنوان جایگزینی برای این ترکیبات مطرح گردد. از این رو به منظور ارزیابی خاصیت دگرآسیبی و ضد قارچی عصاره آبی برگ و بنه زعفران بر جوانهزنی خرفه، رشد خرفه در گلدان و اثر ضدقارچی بر قارچ بیماریزای پنیسیلیوم سه آزمایش مجزا به صورت فاکتوریل در قالب طرح کامالً تصادفی با سه تکرار به ترتیب در آزمایشگاه تحقیقات بذر، گلخانه تحقیقاتی و آزمایشگاه بیماریهای گیاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند در سال 1397 انجام شد.

تیمارهای آزمایشی اثر دگرآسیبی در آزمایشگاه و گلخانه شامل دو نوع اندام زعفران )برگ و بنه( و شش غلظت عصاره آبی )صفر، 5/0 ،1 ،5/1 ،2 و 4 درصد وزنی- حجمی( و تیمارهای آزمایش اثر ضدقارچی شامل دو نوع اندام زعفران )برگ و بنه( و هفت غلظت عصاره آبی )صفر، 0078/0 ،0312/0 ،0625/0 ،25/0 ،1 و 4 درصد وزنی- حجمی( بود. صفات مورد مطالعه در آزمایش اول شامل درصد جوانهزنی، سرعت جوانهزنی، طول ریشهچه، طول ساقهچه، وزن خشک ریشهچه، و وزن خشک ساقهچه خرفه، در آزمایش دوم شامل درصد سبز شدن، وزن تازه و خشک اندامهای هوایی خرفه و در آزمایش سوم درصد ممانعت از رشد میسلیوم قارچ .sp Penicillium بودند. نتایج نشان داد که غلظت عصاره و نوع عصاره اثر معنیداری بر خصوصیات جوانهزنی شامل درصد جوانهزنی، سرعت جوانهزنی، میانگین زمان جوانهزنی، قوه نامیه، طول ریشهچه، طول ساقهچه، وزن خشک ریشهچه و وزن خشک ساقهچه دارند.

درحالیکه اثر متقابل غلظت در نوع عصاره بر درصد جوانهزنی، سرعت جوانهزنی، قوه نامیه و طول ریشهچه معنیدار شد. بیشترین غلظت عصاره به ترتیب موجب کاهش 4/52 ، 4/71 ،7/81 و 2/79 درصدی میانگین زمان جوانهزنی، طول ریشهچه، وزن خشک ساقهچه و وزن خشک ریشهچه در مقایسه با شاهد شد. عصاره بنه باعث کاهش 5/8 ،5/21 ،7/20 و 2/19 درصدی میانگین زمان جوانهزنی، طول ریشهچه، وزن خشک ساقهچه و وزن خشک ریشهچه در مقایسه با عصاره برگ شد. نتایج آزمایش گلدانی نیز نشان داد که غلظت عصاره و نوع عصاره و همچنین اثر متقابل آنها بر درصد سبز شدن، وزن تازه اندامهای هوایی و وزن خشک اندامهای هوایی معنیدار است.

عصاره برگ در بیشترین غلظت به ترتیب 7/86 ،7/85 و 8/85 درصد و عصاره بنه در بیشترین غلظت به ترتیب 7/98 ،8/97 و 98 درصد کاهش در درصد سبز شدن و وزن تازه و خشک اندامهای هوایی خرفه را نشان دادند. نتایج آزمایش بر روی قارچ پنیسیلیوم نیز نشان داد که عصاره برگ و بنه زعفران دارای اثر ضدقارچی میباشند. در نهایت، نتایج این آزمایشها نشان داد که اثر ممانعت کنندگی از جوانهزنی و رشد خرفه و همچنین اثر ضدقارچی در عصاره بنه زعفران بیشتر از عصاره برگ است. لذا با در نظر گرفتن نتایج این تحقیق و انجام پژوهشهای بیشتر در زمینه اثر دگرآسیبی و قارچکشی عصاره اندامهای زعفران میتوان جهت تولید علفکش و قارچکش طبیعی اقدام کرد”

Nowadays, the side effects of using synthetic herbicides and fungicides have been identified as one of the most important environmental challenges in the world. Therefore, the use of natural materials with herbicidal and fungicidal power can be considered as an alternative to synthetic compounds. To evaluate the natural allelopatic and fungicidal properties of aqueous leaves and corm extracts of saffron on seed germination, plant growth of common pursalne, and antifungal effects on Penicillium sp, three separated factorial layout were conducted based on a completely randomized design with three replications in Seed Research Laboratory, Research Greenhouse and Plant Disease Laboratory of Birjand University of Agriculture during 2019.

Experimental treatments in the lab and greenhouse consisted of two types of saffron tissues (leaves and corm) and six concentrations of aqueous saffron extract (0, 0.5, 1, 1.5, 2 and 4% m/v) and antifungal treatments consisted of two types of saffron organs (leaves and corm) and six concentrations of aqueous extract (0, 0.0078, 0.0312, 0.0625, 0.25, 1, 1.5, 2 and 4% m/v). The traits studied in the first experiment included germination percent, germination rate, root length, dry root weight, and dry shoot weight. In the second experiment traits included emergence percentage, fresh and dry weight of shoot and in the third experiment mycelium growth inhibition of Penicillium sp.

The results showed that the extract concentrations and types had a significant effects on germination characteristics including germination percent, germination rate, mean germination time, germination, root length, shoot length, root dry weight and shoot dry weight. However the interaction effect of the type and concentration extracts on germination percent, germination rate seed viability and root length was significant. The mean germination time, root length, shoot and root dry weight were decreased up to 52.4%, 71.4%, 81.7% and 79.2%, compared to control at the highest extract concentration.