تنوع ژنتیکی و ساختار جمعیت زعفران (Crocus sativus L.) در مراکش با استفاده از نشانگرهای تکثیر چندشکلی وابسته به توالی

زعفران (Crocus sativus L.) یکی از گران‌ترین ادویه‌های جهان است. زعفران که به دلیل رنگ، عطر و طعم زنده خود ارزشمند است، در صنایع غذایی و پزشکی سنتی ضروری می‌باشد. کاربردهای آشپزی، فواید درمانی و خواص بالقوه آنتی‌اکسیدانی، ضدالتهابی و ضدسرطانی آن اهمیت قابل توجه آن را برجسته می‌کند. تنوع ژنتیکی آن پیامدهای مهمی برای کشت و کیفیت دارد.

در این مطالعه، تنوع ژنتیکی بین ۷۶ نمونه زعفران، جمع‌آوری شده از ۱۳ منطقه در منطقه تالیوین مراکش، با استفاده از نشانگرهای تکثیر چندشکلی وابسته به توالی (SRAP) ارزیابی شد. در مجموع ۶۳ قطعه چندشکل تولید شد که میانگین تعداد کل باندها و باندهای چندشکل به ازای هر آغازگر به ترتیب ۱۰.۵ و ۱۰.۱۶ بود. بیشتر تغییرات بین مناطق، که توسط تجزیه واریانس مولکولی آشکار شد، ناشی از تفاوت‌های درون نمونه‌ها (۸۱٪؛ p < 0.010) بود. تحلیل خوشه‌ای، تحلیل مختصات اصلی (PCoA) و ساختار جمعیت، گروه‌های اصلی را تأیید و همگنی ژنتیکی در بین نمونه‌ها را تأیید کردند. در واقع، روابط نزدیکی بین نمونه‌های مناطق مختلف آشکار شد که نشان می‌دهد هیچ رابطه‌ای بین واگرایی ژنتیکی و موقعیت جغرافیایی وجود ندارد. این تحقیق گامی اساسی در جهت ترویج توسعه پایدار و تقویت توانمندسازی اقتصادی جامعه کشاورزان زعفران در مراکش است.

Saffron (Crocus sativus L.) is one of the most expensive spices in the world. Saffron, prized for its vibrant color, aroma, and taste, is essential in the food industry and traditional medicine. Its culinary uses, therapeutic benefits, and potential antioxidant, anti-inflammatory, and anticancer properties highlight its significant importance. Its genetic diversity has significant implications for cultivation and quality. In this study, genetic diversity among 76 saffron accessions, collected from 13 localities of Taliouin region of Morocco, were evaluated using sequence-related amplified polymorphism (SRAP) markers.

A total of 63 polymorphic fragments were produced with an average of total number and polymorphic bands per primer were of 10.5 and 10.16, respectively. Most of the variations among the localities, revealed by the Analysis of Molecular Variance, originated from the within accessions differentiation (81%; p < 0.010). Cluster Analysis, Principal Coordinate Analysis (PCoA), and population structure confirmed the main groups and corroborated genetic homogeneity across accessions. In fact, close relationships were revealed between accessions from different locations, showing that there was no relationship between genetic divergence and geographical locality. This investigation represents a pivotal advance towards fostering sustainable development and bolstering the economic empowerment of the saffron farming communities in Morocco.