عملکرد و ویژگی‌های کیفی و بیوشیمیایی زعفران کشت شده در شرایط مختلف خاک، آب و اقلیم

زعفران به دلیل عطر، طعم، رنگ و خواص دارویی منحصر به فردش بسیار ارزشمند است. ایران یکی از مهم‌ترین کشورهای تولیدکننده زعفران است. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر ویژگی‌های اقلیمی و محیطی شش سایت (شیروان، فاروج، زاوه، تربت‌حیدریه، قائن و بیرجند) بر عملکرد و ویژگی‌های کمی، کیفی و بیوشیمیایی زعفران انجام شد.

سایت‌های مورد مطالعه به‌عنوان تیمار در نظر گرفته شدند. داده‌های به‌دست‌آمده بر اساس یک طرح تو در تو تحلیل شدند، که در آن روستا درون سایت به‌عنوان خطای آزمایشی و مزرعه درون روستا در هر سایت به‌عنوان خطای نمونه‌برداری در نظر گرفته شد. تیمار تربت‌حیدریه با ارتفاع تقریبی ۱۳۲۳.۳ متر، بیشترین عملکرد گل زعفران (۰.۸۳ گرم در متر مربع)، عملکرد کلاله (۰.۰۹۸ گرم در متر مربع)، محتوای سافرنال (۱۵.۸٪)، محتوای پیکروکروسین (۳۰.۶٪) و محتوای کروسین‌ها (۶۹.۳٪) را تولید کرد. به وضوح مشخص است که دمای پایین حداکثر تابستان در این منطقه یکی از دلایل برتری آن است.تحلیل همبستگی بین ویژگی‌ها نشان داد که حداکثر دمای تابستان همبستگی منفی قابل توجهی با عملکرد گل‌های زعفران، عملکرد خامه و محتوای پیکروکرین و کروکین دارد.

نتایج نشان داد که بیشترین محتوای کل فلاونوئید و فنول و فعالیت DPPH مربوط به مناطق شیروان و فاروج بود. اگرچه نتایج نشان داد که سلنیوم می‌تواند میزان و کیفیت عملکرد زعفران را افزایش دهد، اما این موضوع نیاز به مطالعات بیشتری برای تأیید دارد. بر اساس یافته‌ها نتیجه‌گیری شد که: ۱) ویژگی‌های کمی و کیفی زعفران به شدت تحت تأثیر شرایط محیطی و اقلیمی قرار دارند و ۲) استان خراسان رضوی از نظر عملکرد گل و خامه و محتوای سافرنال، پیکروکرین و کروکین زعفران مزیت قابل‌توجهی دارد و استان خراسان شمالی از نظر ویژگی‌های بیوشیمیایی برتری دارد.

“Saffron is highly valued for its unique aroma, taste, color, and medicinal properties. Iran is one of the most important saffron-producing countries. The present study aimed to investigate the effect of climatic and environmental characteristics of six sites (Shirvan, Faruj, Zavareh, Torbat-e Heydarieh, Ghayen, and Birjand) on the yield and qualitative, and biochemical characteristics of saffron.

The studied sites were considered as treatments. The obtained data were analyzed based on a nested design, where the village within the site was considered an experimental error, and the farm within the village within each site was considered a sampling error. The Torbat-e Hey darieh treatment with altitudes of ~1323.3 m produced the maximum saffron flower yield (0.83 g m2), stigma yield (0.098 g m2), safranal content (15.8%), picrocrocin con tent (30.6%), and crocins content (69.3%). Evidently that the low maximum summer temperature in the area is one of the reasons for its superiority. The correlation analysis between traits shows that the maximum summer temperature had a significant nega tive correlation with saffron flower yield, stigma yield, and picrocrocin and crocin con tent. Results showed the highest total flavonoid and phenol content and DPPH activity related to Shirvan and Faruj.

Although the results showed that selenium could increase the quantitative and qualitative yield of saffron, this requires further studies to confirm it. Based on the findings, it is concluded that I) qualitative and quantitative character istics of saffron are strongly controlled by the environmental and climatic conditions and II) Razavi Khorasan province had a significant advantage in terms of flower and stigma yield and safranal, picrocrocin and crocin content of saffron and North Kho rasan province in terms of biochemical characteristics.”