تحلیل شیمی‌تاکسونومیک جامع از نمونه‌های کلاله و پرچم گل زعفران، به عنوان مواد اولیه با فعالیت ضدافسردگی بالقوه

زعفران (Crocus sativus L.) به طور گسترده‌ای در ایران کشت شده است. کلاله آن به عنوان ارزشمندترین ادویه شناخته می‌شود که فعالیت‌های دارویی متعددی در مطالعات پیش بالینی و بالینی برای آن گزارش شده است، و اثر ضدافسردگی به‌عنوان موردی که بیشتر مورد مطالعه و تأیید قرار گرفته است. این بخش از گیاه حاوی چندین متابولیت ثانویه مشخص است، از جمله کاروتنوئیدها مانند کروکتین و کروسین، و گلیکوزید مونوترپنید پی‌کروکروسین و سافرانال. از آنجا که تنها کلاله به طور صنعتی استفاده می‌شود، مقدار زیادی از محصول فرعی زعفران بدون استفاده باقی می‌ماند. اخیراً تعداد مقالاتی که به تجزیه و تحلیل شیمیایی و دارویی زعفران می‌پردازند در حال افزایش است؛ با این حال، مطالعات سیستماتیک درباره‌ی تنوع شیمیایی محصولات فرعی اصلی وجود ندارد.در مطالعه حاضر، ما گل‌های زعفران را از ۴۰ نقطه مختلف ایران برداشت کردیم.

لایه‌های گل و پرچم‌ها جدا شده و تحت تجزیه و تحلیل کیفی و کمی با استفاده از HPLC-DAD قرار گرفتند. حضور و مقدار هفت ترکیب نشانه‌گذاری شده، از جمله کروکین، کروستین، پیکروکروسین، زعفرانال، کئمفرول-۳-O-سوفوروزید، کئمفرول-۳-O-گلوکزید و کوئرستین-۳-O-سوفوروزید تعیین شد.روش تحلیلی برای سازگاری فیلتر، پایداری، تناسب، دقت، صحت، دقت میانه و تکرارپذیری اعتبارسنجی شد. نمونه‌های تپال و نرک‌ها حاوی سه گلیکوزید فلاونولی بودند. مؤلفه اصلی تپال‌ها کائمپفرول-3-O-سوفوروزید (62.19–99.48 mg/g) بود. در نرک‌ها، مقدار فلاونوئیدها کمتر از تپال‌ها بود. مقدار کائمپفرول-3-O-گلوکزید، به عنوان فراوان‌ترین ترکیب، بین 1.72–7.44 mg/g بود.

کروستین، کروسین، پیکروکروسین و سافرانال در هیچ یک از نمونه‌های تحلیل شده شناسایی نشدند.نتایج ما نشان می‌دهد که محصولات جانبی زعفران، به ویژه گلبرگ‌ها، ممکن است به عنوان منابع غنی از گلیکوزیدهای فلاونول در نظر گرفته شوند. داده‌های ارائه شده در اینجا می‌تواند در تعیین استانداردهای کیفیت برای بخش‌های گیاهی C. sativus که در حال حاضر به عنوان محصولات جانبی تولید زعفران در نظر گرفته می‌شوند، مفید باشد.

“Saffron crocus (Crocus sativus L.) has been widely grown in Iran. Its stigma is considered as the most valuable spice for which several pharmacological activities have been reported in preclinical and clinical studies, the antidepressant effect being the most thoroughly studied and confirmed. This plant part contains several characteristic secondary metabolites, including the carotenoids crocetin and crocin, and the monoterpenoid glucoside picrocrocin, and safranal. Since only the stigma is utilized industrially, huge amount of saffron crocus by-product remains unused. Recently, the number of papers dealing with the chemical and pharmacological analysis of saffron is increasing; however, there are no systematic studies on the chemical variability of the major by-products.
In the present study, we harvested saffron crocus flowers from 40 different locations of Iran. The tepals and stamens were separated and subjected to qualitative and quantitative analysis by HPLC-DAD. The presence and amount of seven marker compounds, including crocin, crocetin, picrocrocin, safranal, kaempferol-3-O-sophoroside, kaempferol-3-O-glucoside, and quercetin-3-O-sophoroside were determined.
The analytical method was validated for filter compatibility, stability, suitability, accuracy, precision, intermediate precision, and repeatability. Tepal and stamen samples contained three flavonol glycosides. The main constituent of the tepals was kaempferol-3-O-sophoroside (62.19–99.48 mg/g). In the stamen, the amount of flavonoids was lower than in the tepal. The amount of kaempferol-3-O-glucoside, as the most abundant compound, ranged between 1.72–7.44 mg/g. Crocin, crocetin, picrocrocin, and safranal were not detected in any of the analysed samples.
Our results point out that saffron crocus by-products, particularly tepals might be considered as rich sources of flavonol glucosides. The data presented here can be useful in setting quality standards for plant parts of C. sativus that are currently considered as by-products of saffron production.”